NFOŚiGW rozpoczyna kolejny etap wsparcia transformacji środowiskowej w Polsce. Od 1 kwietnia 2026 r. jednostki samorządu terytorialnego mogą składać wnioski o dofinansowanie w ramach programu dotyczącego zagospodarowania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Nabór potrwa do końca miesiąca, a jego budżet wynosi 60 mln zł.
Nowa inicjatywa wpisuje się w rosnące wyzwania związane z nadmierną ilością odpadów plastikowych w przestrzeni publicznej. Program realizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej stanowi odpowiedź na potrzebę usprawnienia lokalnych systemów zbierania i przetwarzania odpadów oraz ograniczenia ich negatywnego wpływu na środowisko.
Wsparcie dla samorządów i odciążenie budżetów lokalnych
Program NFOŚiGW adresowany jest do gmin, związków międzygminnych oraz związków metropolitalnych. Środki finansowe mogą zostać przeznaczone m.in. na zbieranie, transport i przetwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych, a także na tworzenie i utrzymanie publicznych systemów ich zbiórki.
Jak podkreśla zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW, wsparcie ma wymiar zarówno środowiskowy, jak i ekonomiczny.
– Wspieramy samorządy w realnym ograniczaniu negatywnego wpływu odpadów z tworzyw sztucznych na środowisko. Środki przekazywane gminom pozwolą usprawnić systemy zbierania i zagospodarowania odpadów, a tym samym zmniejszyć obciążenie lokalnych budżetów. To kolejny krok w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym oraz budowania czystej, bezpiecznej przestrzeni publicznej dla mieszkańców – powiedział Paweł Augustyn, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW.
Z perspektywy samorządów oznacza to możliwość ograniczenia kosztów związanych z usuwaniem odpadów pozostawionych w przestrzeni publicznej, szczególnie w kontekście rosnących wydatków na gospodarkę komunalną.
Zakres finansowania: od zbiórki po przetwarzanie
Program NFOŚiGW obejmuje szeroki katalog działań związanych z gospodarką odpadami z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, w tym przede wszystkim:
- zbieranie odpadów pozostawionych w publicznych systemach zbiórki,
- transport i przetwarzanie odpadów,
- uprzątanie terenów zanieczyszczonych odpadami,
- tworzenie i utrzymanie infrastruktury do zbiórki odpadów.
Szczególny nacisk położono na odpady powstałe z pojemników na żywność oraz wyrobów tytoniowych, które należą do najczęściej spotykanych zanieczyszczeń w przestrzeni miejskiej.
Co istotne, finansowanie programu pochodzi z opłat wynikających z przepisów dotyczących obowiązków przedsiębiorców w zakresie gospodarowania odpadami oraz tzw. opłaty produktowej. Oznacza to, że mechanizm wsparcia wpisuje się w zasadę „zanieczyszczający płaci”, przenosząc część kosztów zagospodarowania odpadów na podmioty wprowadzające produkty na rynek.
Procedura naboru i warunki udziału
Nabór wniosków w programie NFOŚiGW prowadzony będzie wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD). Termin składania dokumentów upływa 30 kwietnia 2026 r., a wnioski złożone po tej dacie nie będą rozpatrywane.
Dofinansowanie przyznawane jest w formie dotacji, na podstawie umowy cywilnoprawnej zawieranej z beneficjentem. Warunkiem uzyskania wsparcia jest złożenie kompletnego i poprawnego wniosku w określonym terminie.
Zgodnie z harmonogramem:
- do 31 sierpnia środki otrzymają wnioskodawcy, których projekty nie wymagają korekt,
- do 31 grudnia – podmioty, które uzupełnią dokumentację.
Każdy wnioskodawca może złożyć jeden wniosek w danym roku obowiązywania programu.
Perspektywa długoterminowa: program na lata 2026–2030
Obecny nabór jest pierwszym w ramach programu zaplanowanego na lata 2026–2030. W dłuższej perspektywie działania NFOŚiGW mają przyczynić się do systemowego ograniczenia ilości odpadów trafiających do środowiska oraz zwiększenia efektywności ich zagospodarowania.
Program wpisuje się również w szersze cele związane z rozwojem gospodarki o obiegu zamkniętym oraz dostosowaniem Polski do unijnych regulacji dotyczących ograniczenia stosowania jednorazowych tworzyw sztucznych.
Znaczenie dla rynku i środowiska
Dla rynku gospodarki odpadami inicjatywa NFOŚiGW oznacza impuls do rozwoju usług związanych z odbiorem i przetwarzaniem odpadów, a także potencjalne zwiększenie inwestycji w infrastrukturę komunalną.
Z punktu widzenia środowiskowego kluczowe znaczenie ma ograniczenie ryzyka zanieczyszczenia wód i gleb, szczególnie w kontekście odpadów trudnych do degradacji, jakimi są tworzywa sztuczne.
