Architektura jako narzędzie budowania wspólnoty, odpowiedzialność za środowisko oraz rola kobiet w projektowaniu przestrzeni – to główne wątki konferencji „Nowy Europejski Bauhaus – kobieca perspektywa”, która odbyła się 6 marca w Katowicach z inicjatywy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego i Europe Direct.
Wydarzenia | Europe Direct Śląskie
Czy projektowanie przestrzeni miejskiej uwzględnia potrzeby wszystkich użytkowników? Czy architektura może stać się narzędziem budowania wspólnoty i przeciwdziałania wykluczeniu? Odpowiedzi na te pytania poszukiwano podczas konferencji „Nowy Europejski Bauhaus – kobieca perspektywa”, która odbyła się 6 marca 2026 roku w Kinoteatrze Rialto w Katowicach. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego we współpracy z Punktem EUROPE DIRECT Śląskie, prowadzonym przez Stowarzyszenie Biznes – Nauka – Samorząd Pro Silesia.
Konferencja wpisuje się w cykl debat poświęconych promocji zasad horyzontalnych Unii Europejskiej oraz roli kobiet w procesach transformacji społecznej i gospodarczej. Tegoroczna edycja połączyła tematykę równości i dostępności z ideą Nowy Europejski Bauhaus, która promuje tworzenie przestrzeni łączących estetykę, zrównoważony rozwój i włączenie społeczne.
Architektura jako narzędzie zmiany społecznej
Uczestników konferencji powitały architektki Paulina Kostyra‑Dzierżęga oraz Kamila Cieśla‑Kozina, reprezentujące Stowarzyszenie Architektów Polskich – Oddział Katowice, które było partnerem merytorycznym wydarzenia. W swoim wprowadzeniu podkreśliły, że Nowy Europejski Bauhaus nie jest jedynie programem czy instrumentem finansowym, lecz ramą kulturową zachęcającą do refleksji nad tym, jak projektujemy przestrzeń i jakie wartości zapisujemy w strukturze miast.
W ich ocenie współczesna architektura coraz częściej musi odpowiadać na pytania wykraczające poza kwestie techniczne czy estetyczne. Dotyczą one między innymi tego, kto faktycznie kształtuje miasta – deweloperzy, politycy czy projektanci – oraz w jaki sposób projektowanie może przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu.
Konferencję oficjalnie otworzyła Monika Sikora, podsekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej. W swoim wystąpieniu zwróciła uwagę, że miasto nie jest jedynie zbiorem budynków, lecz żywym organizmem, w którym przenikają się relacje społeczne, przestrzeń publiczna i środowisko naturalne. Podkreśliła także znaczenie projektowania uwzględniającego różnorodne potrzeby mieszkańców – od bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej po dostępność transportu i infrastruktury.
Uczestników wydarzenia powitała również Joanna Bojczuk, członkini Zarządu Województwa Śląskiego, wskazując, że projekty realizowane w ramach funduszy europejskich dla regionu coraz częściej uwzględniają kwestie równości i dostępności jako integralny element polityk rozwojowych.
Dwa panele, wspólna refleksja o mieście
Program konferencji został podzielony na dwa panele dyskusyjne. Pierwszy z nich – „Wspólnota. Przestrzeń jako więź społeczna” – koncentrował się na roli architektury w budowaniu relacji społecznych oraz przeciwdziałaniu wykluczeniu. Panel otworzyła architektka i urbanistka Iwona Buczkowska, której projekty mieszkaniowe i urbanistyczne realizowane m.in. we Francji stanowią przykład poszukiwania nowych form wspólnotowości w przestrzeni miejskiej.
W dyskusji uczestniczyły także uznane ekspertki i badaczki architektury, w tym Iwona Buczkowska, Ewa Kuryłowicz, Ewa P. Porębska, Dorota Sibińska, Agata Twardoch oraz Katarzyna Ujma‑Wąsowicz. Rozmowa dotyczyła między innymi tego, czy architektura może pełnić funkcję narzędzia naprawy społecznej oraz jak projektowanie przestrzeni może wspierać integrację mieszkańców.
Drugą część wydarzenia poświęcono zagadnieniom zrównoważonego rozwoju. Panel „Ekologia, technologia i przyszłość” otworzyła architektka Marlena Wolnik, która w swojej praktyce projektowej łączy innowacyjne rozwiązania technologiczne z poszukiwaniem nowych relacji między architekturą a środowiskiem naturalnym.
W dyskusji uczestniczyły również m.in. Marta A. Urbańska, Edyta Sierka, Dorota Szlachcic, Katarzyna Furgalińska oraz Małgorzata Pilinkiewicz. Rozmowa dotyczyła m.in. możliwości stosowania architektury regeneratywnej, roli rozwiązań opartych na naturze w miastach oraz tego, czy budownictwo przyszłości może jednocześnie spełniać wymagania ekologiczne i estetyczne.
Oba panele moderował Adam Kowalski, menedżer kultury i koordynator projektów rewitalizacyjnych, który zwrócił uwagę na rosnące znaczenie dialogu między architektami, urbanistami, samorządami i mieszkańcami.
Nowy Europejski Bauhaus w praktyce
Idea Nowego Europejskiego Bauhausu od kilku lat staje się jednym z ważnych punktów odniesienia w europejskiej debacie o przyszłości miast. Jej podstawą jest przekonanie, że transformacja klimatyczna i społeczna wymaga nowych sposobów myślenia o przestrzeni – takich, które łączą innowacje technologiczne z wrażliwością społeczną i estetyką.
Konferencja w Katowicach pokazała, że coraz więcej środowisk – od architektów i urbanistów po przedstawicieli administracji publicznej – traktuje tę ideę jako inspirację do dyskusji o jakości przestrzeni publicznej i standardach projektowania.
Spotkanie „Nowy Europejski Bauhaus – kobieca perspektywa” było więc nie tylko debatą ekspercką, ale także zaproszeniem do refleksji nad tym, jak chcemy projektować miasta przyszłości. W centrum tej refleksji znalazło się pytanie o to, w jaki sposób architektura może wspierać tworzenie przestrzeni pięknych, dostępnych i sprzyjających budowaniu wspólnoty.
