Komisja Europejska zatwierdziła polski plan narodowy
W styczniu Komisja Europejska zatwierdziła polski plan narodowy dotyczący wykorzystania środków na obronność w ramach programu SAFE (Security Action for Europe). Polska, jako największy beneficjent unijnego instrumentu, otrzyma wsparcie w wysokości 43,7 mld euro, co stanowi blisko jedną trzecią całkowitej puli 150 mld euro przeznaczonej na wzmocnienie bezpieczeństwa i zdolności obronnych państw członkowskich.
– Program SAFE jest największym finansowym projektem, jeśli chodzi o rozwój polskiej obronności i przemysłu zbrojeniowego z udziałem europejskich środków – powiedział Premier Donald Tusk.
Program SAFE został powołany z inicjatywy Polski podczas naszej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Jego celem jest umożliwienie krajom UE inwestycji w infrastrukturę obronną, modernizację armii oraz rozwój europejskiego przemysłu zbrojeniowego w obliczu narastających zagrożeń geopolitycznych, w szczególności ze strony Rosji.
Polska liderem w programie SAFE
Polski plan narodowy, przyjęty przez Komisję Europejską, zakłada wykorzystanie środków SAFE do wzmocnienia potencjału obronnego państwa oraz rozwoju krajowego sektora zbrojeniowego. Około 80 proc. środków – blisko 200 mld zł – trafi bezpośrednio do polskich przedsiębiorstw działających w branży obronnej.
Zgodnie z założeniami programu, środki SAFE będą mogły być przeznaczone m.in. na zakup sprzętu wojskowego, rozwój infrastruktury strategicznej, modernizację sił zbrojnych, a także na inwestycje w cyberbezpieczeństwo i ochronę przestrzeni kosmicznej.
Jak podkreślił wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, „Polska wykorzysta tę szansę, by wzmocnić bezpieczeństwo kraju i zwiększyć samodzielność przemysłową w sektorze obronnym”. Dodał także, że pierwsze środki z programu mogą trafić do Polski już w marcu bieżącego roku.
SAFE MON – krajowy instrument wdrażania programu
Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa (SAFE MON), który pozwoli na sprawne zarządzanie środkami z unijnej pożyczki. Instrument ten, działający w strukturze Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK), będzie gromadził i obsługiwał zarówno fundusze pochodzące z programu SAFE, jak i środki krajowe przeznaczone na cele obronne.
SAFE MON stanie się – obok budżetu państwa i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych – jednym z filarów finansowania rozwoju polskiej armii.
Pożyczka SAFE ma charakter długoterminowy i jest udzielana na wyjątkowo korzystnych warunkach – z 45-letnim okresem spłaty i 10-letnią karencją. Gwarantem pożyczki będzie Minister Finansów i Gospodarki, a wykorzystanie środków podlegać będzie rygorystycznej kontroli krajowej i unijnej.
Transparentność i nadzór finansowy
Projekt ustawy o SAFE MON zakłada coroczne planowanie wydatków i obowiązkowe sprawozdania finansowe przedstawiane m.in. komisjom sejmowym. Kontrola wielopoziomowa ma zapewnić pełną przejrzystość wydatkowania środków i zapobiegać ewentualnym nadużyciom.
Minister Obrony Narodowej będzie koordynował funkcjonowanie instrumentu i zatwierdzał jego plan finansowy. Z pieniędzy SAFE będą mogli korzystać również inni ministrowie, realizujący zadania z zakresu bezpieczeństwa i obronności.
Wzmocnienie europejskiej solidarności obronnej
Program SAFE to nie tylko mechanizm finansowy, ale także element budowy wspólnej europejskiej polityki obronnej. Zakłada on możliwość finansowania projektów realizowanych wspólnie przez kilka krajów UE, co ma wzmocnić interoperacyjność i efektywność europejskich sił zbrojnych.
Pożyczki udzielane w ramach SAFE mają przyspieszyć proces dozbrajania i modernizacji europejskich armii oraz ograniczyć uzależnienie od dostaw sprzętu spoza Europy. W praktyce oznacza to nowe możliwości dla firm zbrojeniowych z Polski, które mogą stać się kluczowymi dostawcami w ramach wspólnych europejskich projektów obronnych.
Strategiczna inwestycja w bezpieczeństwo
Według zapowiedzi ministra Kosiniaka-Kamysza, rząd będzie zabiegał, by w przyszłości część pożyczki SAFE została umorzona przez Unię Europejską. „To nasz strategiczny cel – pokazujący, że inwestycje w bezpieczeństwo są inwestycjami w stabilność całej Europy” – podkreślił.
Przyjęcie ustawy o SAFE MON i podpisanie umowy z Komisją Europejską, planowane na marzec 2026 r., otworzy drogę do pełnego wykorzystania środków na modernizację polskiego wojska i rozwój krajowego przemysłu obronnego.
Europerspektywy: nowe wydanie specjalne o obronności
Redakcja Europerspektyw rozpoczyna prace nad wydaniem specjalnym poświęconym tematyce obronności, przemysłu zbrojeniowego i cyberbezpieczeństwa. Celem publikacji będzie przedstawienie kluczowych kierunków rozwoju sektora, najważniejszych projektów oraz roli polskich przedsiębiorstw w europejskim systemie bezpieczeństwa.
Szczegóły dotyczące numeru specjalnego przedstawimy już wkrótce.
Wszystkie firmy, instytucje i eksperci zainteresowani współpracą redakcyjną lub partnerską w ramach tej publikacji proszeni są o kontakt z redakcją: redakcja@europerspektywy.eu
