Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) w Katowicach zorganizował pierwsze w tym roku śniadanie prasowe. Spotkanie było okazją do podsumowania działalności Funduszu w 2025 roku oraz przedstawienia planów na kolejny rok.
Ekoperspektywy | Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Motywem przewodnim wydarzenia było hasło „Tempo dyktujemy razem”, podkreślające partnerski charakter współpracy z samorządami, przedsiębiorcami i mieszkańcami regionu. W spotkaniu z dziennikarzami wziął udział Zarząd WFOŚiGW: prezes Mateusz Pindel i zastępca prezesa Iwona Gejdel-Targosz.
– Chciałbym podziękować wszystkim partnerom, którzy z nami współpracują, samorządom, przedstawicielom gmin, powiatów, województwa, wójtom, burmistrzom, prezydentom, starostom, radnym, marszałkom właśnie za tą współpracę, za to, że w sposób realny poprawiamy stan środowiska, ale przede wszystkim z korzyścią dla naszych mieszkańców i przyszłych pokoleń – podkreślił prezes WFOŚiGW Mateusz Pindel.
Program „Czyste Powietrze” – jakość, skuteczność i bezpieczeństwo beneficjentów
Centralnym punktem spotkania było podsumowanie efektów programu „Czyste Powietrze”, który od marca 2025 roku działa w nowej, uszczelnionej formule. Jak wskazano, do końca ubiegłego roku do Funduszu wpłynęło ponad 148 tysięcy wniosków o łącznej wartości przekraczającej 4 miliardy złotych, z czego wypłacono już ponad 2,1 miliarda złotych. Rekordowe tempo prac w latach 2024–2025 zaowocowało wypłatami na poziomie 1,2 miliarda złotych.
Nowa odsłona programu koncentruje się na jakości wniosków i ochronie osób najbardziej narażonych na ubóstwo energetyczne. Wprowadzono obowiązkowy audyt energetyczny i uproszczony wniosek o dotację, a także nowe progi dochodowe dla poszczególnych poziomów wsparcia – od 40% do nawet 100% kosztów kwalifikowanych.
W odpowiedzi na sygnały o nadużyciach, WFOŚiGW zintensyfikował działania kontrolne – w 2025 roku przeprowadzono niemal 2000 kontroli, a do organów ścigania skierowano ponad 100 zawiadomień. Uruchomiono także punkt bezpłatnych porad prawnych, z którego skorzystało 171 osób. Dodatkowo odbyło się 13 spotkań z wykonawcami, co wzmocniło komunikację w sektorze modernizacji energetycznych.
Operatorzy – lokalni „aniołowie stróżowie” programu
Istotnym filarem „Czystego Powietrza” stał się system operatorów, którzy wspierają mieszkańców w przejściu przez cały proces inwestycyjny – od złożenia wniosku po jego rozliczenie.
W 2025 roku aż 105 ze 167 gmin województwa śląskiego pełniło rolę operatora programu. Wyróżniono szczególnie aktywne samorządy, m.in. Istebną, Wręczycę Wielką, Myszków i Pszczynę. Fundusz zachęca pozostałe gminy do dołączenia do programu do 31 marca 2026 roku. Jak podkreśliła wiceprezes zarządu, operatorzy pełnią rolę „aniołów stróżów” programu – łącząc doradztwo, wsparcie techniczne i ochronę interesów beneficjentów.
Edukacja ekologiczna i ochrona przyrody – inwestycja w przyszłość regionu
W 2025 roku WFOŚiGW w Katowicach przeznaczył blisko 38 milionów złotych na działania z zakresu edukacji ekologicznej i ochrony przyrody, wspierając 568 podmiotów. Powstało m.in. 113 Ekopracowni pod chmurką i 85 Zielonych Pracowni, a program „EkoWydarzenia” pozwolił na realizację 50 inicjatyw lokalnych.
Fundusz kontynuuje również działania w zakresie ochrony gatunkowej – od 2015 roku przeznaczono 650 tysięcy złotych na ochronę chomika europejskiego, który został ogłoszony zwierzęciem roku 2026. To symboliczne podkreślenie roli WFOŚiGW w trosce o bioróżnorodność i edukację ekologiczną mieszkańców województwa śląskiego.
Gospodarka wodna i bezpieczeństwo – inwestycje w infrastrukturę
W obszarze gospodarki wodnej Fundusz rozpatrzył w 2025 roku 1961 wniosków o łącznej wartości 136,8 miliona złotych. Środki te pozwoliły m.in. na budowę 33 kilometrów kanalizacji sanitarnej, 25 kilometrów sieci wodociągowej oraz modernizację oczyszczalni ścieków i stacji uzdatniania wody.
W ramach programu „Bezpieczny Strażak” wsparcie w wysokości ponad 6,2 miliona złotych trafiło do 387 jednostek OSP, które dzięki temu mogły zakupić nowoczesny sprzęt i umundurowanie. WFOŚiGW finansował również przydomowe oczyszczalnie ścieków, inwestycje w retencję wody oraz usuwanie azbestu z posesji – wspierając 71 gmin na łączną kwotę 4,2 miliona złotych.
Transformacja energetyczna i nowe wyzwania
W 2025 roku Zespół Transformacji Energetycznej Funduszu odnotował 45-procentowy wzrost liczby wniosków w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Wśród kluczowych inicjatyw znalazły się programy:
- „Ekowspólnota” – wsparcie termomodernizacji budynków wielorodzinnych,
- „OZE na start” – dofinansowanie fotowoltaiki, pomp ciepła i magazynów energii dla firm,
- „Ciepłe Mieszkanie” – pomoc dla właścicieli lokali w budynkach wielorodzinnych,
- „EkoRemiza” – modernizacja energetyczna remiz strażackich.
Łączna wartość złożonych wniosków w tym obszarze przekroczyła 262 miliony złotych.
Perspektywy na 2026 rok – rekordowy budżet i nowe programy
Zapowiedziano rekordowy budżet WFOŚiGW w Katowicach na rok 2026 – ponad 1,2 miliarda złotych. Największe środki zostaną przeznaczone na program „Czyste Powietrze” (710 mln zł), ale także na działania związane z transformacją energetyczną (236 mln zł) oraz gospodarką wodną i ochroną powierzchni ziemi (232 mln zł).
Nowe programy na 2026 rok obejmą m.in.:
- „EkoPrzedszkola” – dofinansowanie do 50 tys. zł na miniogrody edukacyjne przy przedszkolach,
- Wsparcie spółdzielni energetycznych – obniżenie kosztów energii dla samorządów o 30–40%,
- Rozszerzenie programu „OZE na start” – dofinansowanie zakupu pojazdów elektrycznych do 3,5 t,
- „Bezpieczeństwo dostaw wody pitnej” – modernizacje sieci i stacji uzdatniania,
- „Mikroretencja” – 20 mln zł na zbiorniki do gromadzenia wody deszczowej.
Zielone Czeki – wyróżnienia dla liderów ekologii
Spotkanie zakończyło się zaproszeniem do udziału w tegorocznej edycji „Zielonych Czeków” – prestiżowych nagród WFOŚiGW w Katowicach, przyznawanych za wybitne osiągnięcia na rzecz ochrony środowiska. Nabór wniosków potrwa do 16 marca 2026 roku, a w tej edycji wprowadzono sześć nowych kategorii i zwiększono wartość nagród.
Prezes przywołał postać dr Jolanty Wadowskiej-Król – laureatki z 2013 roku – jako symbol zaangażowania i inspiracji dla kolejnych pokoleń ekologów.
Publikację dofinansowano ze środków Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Za treści przedstawione w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.
