Po latach przygotowań i prac konserwatorskich Zameczek Myśliwski w Promnicach został oficjalnie otwarty. Zabytkowy obiekt, należący do Muzeum Zamkowego w Pszczynie, przeszedł kompleksową rewitalizację, której wartość wyniosła niespełna 40 mln zł.

Zameczek Myśliwski Promnice | Muzeum Zamkowe w Pszczynie | Wydarzenia | Śląskie

Inwestycja została sfinansowana z budżetu województwa śląskiego. Jej efektem było nie tylko odnowienie historycznej substancji, ale także przygotowanie Promnic do pełnienia nowych funkcji muzealnych, edukacyjnych i kulturalnych.

Promnice: uroczyste otwarcie zameczku myśliwskiego

Inauguracja rozpoczęła się od muzycznej oprawy przygotowanej przez Zespół Sygnalistów Myśliwskich przy Beskidzkiej Okręgowej Radzie Łowieckiej w Bielsku-Białej. Rozbrzmiały sygnały myśliwskie „Zbiórka” oraz „Powitanie”. Następnie wykonano „Chór strzelców” z opery „Wolny strzelec” Karla von Webera. Wybór utworu miał szczególne znaczenie – tę melodię odgrywał dawniej zegar znajdujący się w polu zamkowym.

Symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali Joanna Bojczuk, wicemarszałek województwa śląskiego, oraz Maciej Kluss, dyrektor Muzeum Zamkowego w Pszczynie. Tym samym zakończył się jeden z najważniejszych etapów wieloletniego procesu przywracania Promnic do właściwego stanu technicznego i historycznego.

Prawie 40 mln zł na ochronę zabytku

Historia inwestycji sięga znacznie dalej niż sam moment rozpoczęcia prac budowlanych. Proces przekazania zameczku przez Skarb Państwa na rzecz Muzeum Zamkowego w Pszczynie został zapoczątkowany osiem lat wcześniej. Kolejne etapy formalne, projektowe i konserwatorskie pozwoliły ostatecznie przeprowadzić kompleksową rewitalizację obiektu.

„Efekt rewitalizacji przerósł nasze oczekiwania. Zameczek w Promnicach jest obiektem muzealnym najwyższej klasy – w Polsce nie ma drugiego takiego miejsca. Naszą najważniejszą rolą jako muzealników jest teraz przede wszystkim zabezpieczenie substancji zabytkowej i odpowiednie wykorzystanie tego wyjątkowego obiektu. Dlatego w najbliższym czasie nie planujemy tutaj restauracji. Chcemy natomiast rozwijać działalność edukacyjną i udostępniać zameczek zwiedzającym” – powiedział Maciej Kluss, dyrektor Muzeum Zamkowego w Pszczynie.

Jednym z pierwszych odtwarzanych wnętrz będzie gabinet cesarza. Większość historycznego wyposażenia zameczku została rozproszona, dlatego prowadzimy poszukiwania i zakupy, które pozwolą możliwie wiernie odtworzyć jego dawny charakter. Promnice mają być miejscem, w którym historia będzie nie tylko oglądana, ale także poznawana i doświadczana” – dodał dyrektor.

Koszt prac wyniósł niespełna 40 mln zł, a środki pochodziły z budżetu województwa śląskiego. Zakres inwestycji objął zarówno konstrukcję i instalacje, jak i zabytkowe wyposażenie wnętrz. Odnowione zostały między innymi witraże oraz kamienne kominki. W małej jadalni zrekonstruowano unikatową boazerię wykonaną z plecionki forniru. Jej wygląd odtworzono na podstawie analogicznego rozwiązania zastosowanego w pałacyku myśliwskim w Julinie.

Prace konserwatorskie przyniosły również nowe informacje o historii obiektu. W piwnicach odsłonięto osmolone, kamienne fundamenty pierwszego zameczku, który spłonął w XIX wieku. Podczas robót odnaleziono także fragment kafla z 1868 roku. Odkrycia te pozwoliły uzupełnić wiedzę o kolejnych etapach historii Promnic i zachować materialne ślady wcześniejszej zabudowy.

Konferencja o historii i przyszłości Promnic

Po symbolicznym przecięciu wstęgi uczestnicy inauguracji przeszli do sali kominkowej, gdzie odbyła się konferencja prasowa poświęcona przebiegowi i efektom rewitalizacji. W prezydium zasiedli Joanna Bojczuk, wicemarszałek województwa śląskiego, Maciej Kluss, dyrektor Muzeum Zamkowego w Pszczynie, Marta Dąbrowska, starszy inspektor w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Katowicach, delegatura w Bielsku-Białej, Magdalena Wzoł, kierownik Działu Edukacji Muzeum Zamkowego w Pszczynie, oraz Sylwia Smolarek-Grzegorczyk, kustosz i kurator Działu Wnętrz Zamkowych Muzeum Zamkowego w Pszczynie.

„ – To dla nas ogromna radość, że możemy dziś otworzyć tę wspaniałą inwestycję – zameczek myśliwski w Promnicach, którym będzie opiekowało się Muzeum Zamkowe w Pszczynie. To kolejna inwestycja województwa śląskiego w kulturę i dziedzictwo, a te obszary są dla nas niezwykle ważne i należą do naszych priorytetów” – podkreśliła Joanna Bojczuk, wicemarszałek województwa śląskiego.

To była niemała inwestycja – jej wartość wyniosła niespełna 40 mln zł. Chciałabym w tym miejscu podziękować pani skarbnik Elżbiecie Storoszczyk, która jest dziś z nami. Bez dobrze przygotowanego budżetu i montażu finansowego nie byłoby możliwości realizacji tej ani wielu innych inwestycji. Za każdym takim projektem stoi ogromna liczba decyzji i elementów, które trzeba odpowiednio poukładać.

Muzeum Zamkowe w Pszczynie jest instytucją kultury województwa śląskiego, z czego jesteśmy bardzo dumni. Dziękuję panu dyrektorowi Maciejowi Klussowi oraz całemu zespołowi muzeum za ogrom pracy, zaangażowania i serca, które wkładają w tę i każdą kolejną inwestycję. Myślę, że najlepsze wciąż jest przed nami. Serdecznie zapraszam, żeby często tu wracać i odwiedzać Promnice, a także uczestniczyć w kolejnych wydarzeniach organizowanych przez Muzeum Zamkowe w Pszczynie” – dodała wicemarszałek.

Podczas spotkania przedstawiono najważniejsze etapy inwestycji, zakres przeprowadzonych prac konserwatorskich oraz plany związane z przyszłym funkcjonowaniem obiektu. Konferencji towarzyszyła prezentacja filmu „Zameczek myśliwski – krótka historia”, który przybliżył dzieje Promnic i ich znaczenie dla regionu.

Historyczne wnętrza z nowoczesnym zabezpieczeniem

Jednym z wyzwań inwestycji było połączenie wymogów konserwatorskich ze współczesnymi standardami bezpieczeństwa i dostępności. Zameczek wyposażono między innymi w dyskretną instalację tryskaczową wykorzystującą mgłę wodną. Rozwiązanie pozwoliło zabezpieczyć zabytkową substancję budynku, przy ograniczeniu ingerencji w jego historyczny charakter.

Zadbano także o dostępność dla osób o szczególnych potrzebach. Wejście do obiektu dla tej grupy zwiedzających zostało zaplanowane z poziomu tarasu.

Równie istotnym elementem prac było odtwarzanie historycznego wystroju. Wyposażenie i dekoracje wnętrz były rekonstruowane na podstawie archiwalnych dokumentów, rycin i fotografii, w tym materiałów pozyskanych z Zamku Książ. Tapety odtworzono na podstawie wzorów wybieranych na początku XX wieku przez księżną Daisy. Pierwszym rekonstruowanym wnętrzem został gabinet cesarza.

Promnice jako miejsce działalności muzealnej i edukacyjnej

Rewitalizacja nie oznaczała prostego powrotu do dawnego sposobu funkcjonowania zameczku. Muzeum Zamkowe w Pszczynie przygotowało dla Promnic nową koncepcję wykorzystania obiektu. Zameczek miał pełnić przede wszystkim funkcje wystawiennicze i edukacyjne. Na tym etapie nie planowano natomiast przywrócenia funkcji gastronomicznej w postaci restauracji.

Zwiedzającym i uczestnikom zajęć edukacyjnych miały zostać udostępnione również odrestaurowane piwnice. Jednym z planowanych przedsięwzięć był program „Przez stół do historii”, poświęcony dawnym obyczajom oraz historii kulinariów. Promnice miały być także miejscem edukacji dotyczącej tradycji i kultury łowieckiej, przy czym działalność ta nie miała obejmować organizowania polowań.

Zameczek otworzył się na nowe funkcje

Odnowiony obiekt miał służyć nie tylko tradycyjnemu zwiedzaniu. W Promnicach przewidziano możliwość organizowania sesji zdjęciowych oraz zawierania związków małżeńskich. Zameczek miał więc łączyć działalność muzealną z funkcjami kulturalnymi i społecznymi.

Pełne udostępnienie obiektu dla zwiedzających zaplanowano na koniec pierwszego kwartału kolejnego roku. Muzeum musiało przy tym uwzględnić szczególne wymagania związane z ochroną zabytkowych posadzek. Jednym z rozwiązań miało być stosowanie jednorazowych ochraniaczy na obuwie.

Wyzwaniem pozostawała również logistyka. Ze względu na ograniczone możliwości parkowania przy obiekcie rozważano rozwiązania zakładające wykorzystanie parkingu przy DK1 i dalszy transport pojazdami elektrycznymi lub tramwajem wodnym.

Po zakończeniu konferencji i sesji pytań goście zostali zaproszeni do zwiedzania odnowionych wnętrz.