Rybnik przykładem ekologicznej transformacji Śląska – program “Czyste Powietrze”

Śląsk od lat jest symbolem przemysłowej historii Polski, ale dziś staje się również przykładem transformacji w kierunku zrównoważonego rozwoju. Jednym z liderów tych przemian jest Rybnik, który dzięki konsekwentnej realizacji programu „Czyste Powietrze” i współpracy z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach (WFOŚiGW) znacząco ograniczył emisję zanieczyszczeń i liczbę dni smogowych.

Wydarzenia | Ekoperspektywy | Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach

Program „Czyste Powietrze” – wspólne działania mieszkańców i samorządów

Program „Czyste Powietrze”, realizowany na terenie całego kraju, ma na celu zmniejszenie emisji z domowych źródeł ciepła. Na Śląsku jego wdrażanie koordynuje WFOŚiGW w Katowicach, który prowadzi nabór wniosków na wymianę tzw. kopciuchów, modernizację instalacji grzewczych i termomodernizację budynków jednorodzinnych.

Z programu korzystają zarówno osoby prywatne, jak i wspólnoty mieszkaniowe oraz samorządy. W ramach wsparcia można otrzymać dofinansowanie na wymianę pieców węglowych, montaż pomp ciepła, przyłączenie do sieci ciepłowniczej lub inwestycje w odnawialne źródła energii. Dzięki temu ekologia coraz częściej staje się nie tylko obowiązkiem, ale też realną szansą na oszczędności w domowych budżetach.

Rybnik – lider programu i przykład dla regionu

Rybnik był przez lata jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce. Jeszcze dekadę temu smog stanowił tu codzienność – zdarzało się, że z powodu złej jakości powietrza zamykano szkoły. Dziś sytuacja wygląda diametralnie inaczej.

Według danych z raportów miasta i Najwyższej Izby Kontroli (NIK), w latach 2018–2023 w Rybniku zlikwidowano ponad 5400 starych kotłów na paliwo stałe, a kolejne tysiące wymieniono w budynkach miejskich. Skala działań sprawiła, że Rybnik znalazł się w czołówce miast w Polsce w zakresie realizacji programu „Czyste Powietrze”, a jego wyniki często przytaczane są jako wzorcowe.

Warto podkreślić, że sukces nie był dziełem przypadku. Miasto od lat realizuje Program Ochrony Środowiska, inwestując w modernizację systemów grzewczych, rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) i wsparcie mieszkańców w pozyskiwaniu dotacji. Tylko w latach 2022–2024 Rybnik przeznaczył ponad 100 mln zł na działania klimatyczne, a łącznie od 2018 r. inwestycje ekologiczne przekroczyły 250 mln zł.

Wyniki programu „Czyste Powietrze” w liczbach

Dane z raportów samorządowych i analiz Polskiego Alarmu Smogowego potwierdzają skuteczność podejścia Rybnika.

Ponad 6200 złożonych wniosków w ramach programu „Czyste Powietrze”.
5436 zlikwidowanych „kopciuchów” w latach 2018–2023.
Redukcja liczby dni smogowych z ok. 100 do 16 rocznie.
Znaczący spadek emisji pyłów PM10 i PM2,5, potwierdzony w analizach Europejskiego Centrum Analiz Czystego Powietrza (ECAC).

To wyniki, które pokazują, że konsekwentna polityka środowiskowa przynosi wymierne efekty zarówno dla mieszkańców, jak i gospodarki lokalnej.

WFOŚiGW Katowice – motor regionalnej transformacji ekologicznej

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach odgrywa kluczową rolę w finansowaniu i koordynacji projektów proekologicznych na Śląsku. Poza programem „Czyste Powietrze”, fundusz wspiera także inwestycje w odnawialne źródła energii, ochronę wód, gospodarkę odpadami oraz edukację ekologiczną.

Dzięki środkom WFOŚiGW Katowice tysiące mieszkańców regionu zyskało realną możliwość poprawy jakości powietrza, obniżenia rachunków za energię i podniesienia komfortu życia. W Rybniku działania te przyczyniły się również do wzrostu lokalnych inwestycji w sektorze instalacyjnym i budowlanym, wspierając rozwój rynku pracy.

Ekologia się opłaca – korzyści ekonomiczne i społeczne

Program „Czyste Powietrze” to nie tylko walka ze smogiem. To także impuls rozwojowy dla regionu. Wymiana źródeł ciepła i termomodernizacja budynków oznaczają wzrost popytu na usługi instalacyjne, materiały budowlane i technologie OZE. Lokalne firmy z Rybnika i okolic aktywnie uczestniczą w tych procesach, budując kompetencje w obszarze nowoczesnych rozwiązań energetycznych.

Z perspektywy mieszkańców – oprócz poprawy jakości życia i zdrowia – najważniejsze są oszczędności. Nowoczesne systemy grzewcze zużywają mniej energii, co wprost przekłada się na niższe rachunki i stabilność finansową gospodarstw domowych.

Rybnik pokazuje, że transformacja energetyczna może być procesem racjonalnym i opłacalnym – zarówno ekologicznie, jak i ekonomicznie.

Śląsk – region nowoczesny i odpowiedzialny

Przykład Rybnika dowodzi, że Śląsk – mimo przemysłowych korzeni – potrafi skutecznie przejść do nowego etapu rozwoju: regionu czystego, nowoczesnego i proekologicznego.