Gala Zielonych Czeków 2026, organizowana przez WFOŚiGW w Katowicach, po raz kolejny potwierdziła swoją rangę jako jedno z najważniejszych wydarzeń środowiskowych w regionie.

Ekoperspektywy | Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach

Uroczystość, która odbyła się w Operze Śląskiej w Bytomiu, zgromadziła przedstawicieli administracji publicznej, świata nauki, biznesu oraz organizacji pozarządowych. Tegoroczna edycja – wpisująca się w 33-letnią tradycję konkursu – przyciągnęła rekordową liczbę niemal 100 zgłoszeń.

Zielone Czeki to inicjatywa WFOŚiGW, której celem jest promowanie działań na rzecz ochrony środowiska, edukacji ekologicznej oraz wdrażania innowacyjnych rozwiązań proklimatycznych. Konkurs od lat stanowi platformę doceniania zarówno dużych inwestycji infrastrukturalnych, jak i oddolnych inicjatyw społecznych.

– Spotykamy się dziś w wyjątkowym miejscu – Operze Śląskiej w Bytomiu – i w szczególnym momencie, aby podziękować osobom, instytucjom i organizacjom, które każdego dnia działają na rzecz poprawy stanu środowiska w województwie śląskim. Cieszy mnie tak liczna obecność gości, nominowanych i laureatów – to najlepszy dowód, jak ważna jest ta inicjatywa – powiedział prezes WFOŚiGW Mateusz Pindel. – Od 1994 roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, z okazji Dnia Ziemi, przyznaje Zielone Czeki. Na przestrzeni ponad trzech dekad konkurs ewoluował – zmieniały się kategorie i wysokość nagród – jednak jego prestiż oraz misja pozostały niezmienne. Do tej pory wyróżniliśmy 303 laureatów, przeznaczając na ten cel ponad 3 miliony złotych.

Nie liczby są jednak najważniejsze. Kluczowe jest to, że nagradzane osoby i podmioty każdego dnia wykonują ogromną pracę na rzecz środowiska – często bez rozgłosu, w swoich lokalnych społecznościach, realizując działania o realnym, długofalowym znaczeniu. Dzisiejsza gala to nie tylko wręczenie nagród, ale również podkreślenie wagi tej misji – działań na rzecz ochrony środowiska, prowadzonych z myślą o przyszłych pokoleniach. Musimy pamiętać, że nie dziedziczymy Ziemi po naszych przodkach, lecz pożyczamy ją od naszych dzieci.

Dziękuję wszystkim, którzy wspierają tę działalność – przedstawicielom rządu, parlamentu, samorządów, naszym partnerom i instytucjom współpracującym. Szczególne podziękowania kieruję także do pracowników WFOŚiGW w Katowicach – to dzięki ich zaangażowaniu możliwa jest realizacja wielu ważnych projektów i inicjatyw – powiedział Prezes Mateusz Pindel.

Silny sygnał dla zielonej transformacji regionu

Tegoroczna gala Zielonych Czeków 2026 odbyła się w wyjątkowej oprawie artystycznej, podkreślającej znaczenie ekologii jako jednego z kluczowych kierunków rozwoju województwa śląskiego. W oficjalnych wystąpieniach wielokrotnie akcentowano dynamiczne zmiany zachodzące w regionie, szczególnie w obszarze dekarbonizacji, poprawy jakości powietrza oraz rozwoju odnawialnych źródeł energii.

– To wydarzenie ma już kilkadziesiąt lat tradycji i z każdym rokiem zyskuje na znaczeniu, nagradzając osoby oraz instytucje działające na rzecz środowiska w województwie śląskim. Szczególne podziękowania kieruję do wszystkich mieszkańców regionu, którzy zarówno w pracy zawodowej, jak i w działalności społecznej angażują się w ochronę środowiska – zwłaszcza do społeczników, strażaków i przedstawicieli organizacji lokalnych. (…)

Jako przedstawiciel Ministerstwa Edukacji Narodowej chciałbym również podkreślić rolę Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach w budowaniu zaplecza edukacyjnego. Programy takie jak Zielone Pracownie to konkretne inwestycje w rozwój kompetencji młodego pokolenia oraz fundament przyszłego rozwoju społecznego i gospodarczego – powiedział Henryk Kiepura, Wiceminister Edukacji Narodowej.

Laureaci Zielonych Czeków 2026 – przegląd kategorii

Kapituła konkursu przyznała nagrody główne w wysokości 15 000 zł oraz wyróżnienia po 5 000 zł w sześciu kategoriach, obejmujących szerokie spektrum działań proekologicznych.

W kategorii „Młody Ekolog”, która zadebiutowała w tegorocznej edycji Zielonych Czeków, zwyciężył Marek Faber – pasjonat fotografii przyrodniczej, dokumentujący rzadkie gatunki ptaków na terenach poprzemysłowych w Rudzie Śląskiej. Wyróżnienia otrzymali Magdalena Rybka oraz Adam Balcerzak.

Tytuł „Ekoedukatora” zdobyła Agencja Rozwoju i Promocji Ziemi Pszczyńskiej za działalność edukacyjną prowadzoną w Pokazowej Zagrodzie Żubrów. W tej kategorii wyróżniono także Ewę Zawadkę, twórczynię inicjatywy Nawłociowa Pasieka, oraz Fundację Rozwoju i Integracji Multiintegra.

W kategorii „Eko NGO” Zielony Czek powędrował do Chorągwi Śląskiej Związku Harcerstwa Polskiego, docenionego za szeroko zakrojone działania społeczne i edukacyjne. Wyróżnienia przyznano Częstochowskiemu Alarmowi Smogowemu oraz Ochotniczej Straży Pożarnej w Dołuchowicach.

W obszarze inwestycji nagrodę główną w kategorii „Ekoinwestycja” otrzymało Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Bytomiu za projekt dekarbonizacji systemu ciepłowniczego. Wyróżnienia trafiły do Miasta Tychy za wdrożenie zielonych przystanków oraz Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej.

Kategoria „Ekosamorząd” przyniosła zwycięstwo Miastu Rybnik, które konsekwentnie realizuje kompleksową politykę klimatyczną, obejmującą m.in. rozwój elektromobilności i działania antysmogowe. Wyróżnienia przyznano gminom Wręczyca Wielka oraz Gorzyce.

Tytuł „Ekologicznej Osobowości Roku” zdobyła dr Magdalena Ochwat z Uniwersytetu Śląskiego, wyróżniona za rozwój humanistyki środowiskowej oraz wdrażanie edukacji klimatycznej w systemie szkolnym. Wśród wyróżnionych znaleźli się również Małgorzata Ostawska-Czaja oraz Piotr Nawalkowski.

Nagroda Specjalna i znaczenie lokalnych inicjatyw

Szczególnym momentem gali Zielonych Czeków 2026 było wręczenie Nagrody Specjalnej dla Miasta Żywiec. Burmistrz Antoni Szlagor, odbierając wyróżnienie, podkreślił rolę mieszkańców w działaniach na rzecz poprawy jakości powietrza oraz rozwijania inwestycji w odnawialne źródła energii.

Podsumowując wydarzenie, prezes WFOŚiGW w Katowicach Mateusz Pindel zaznaczył, że od początku istnienia konkursu nagrodzono już 303 osoby i podmioty, przeznaczając na ten cel ponad 3 miliony złotych. Jak podkreślił, kluczowe znaczenie mają nie tylko środki finansowe, ale przede wszystkim zaangażowanie i konsekwencja osób działających na rzecz środowiska – często poza głównym nurtem medialnym.

Zielone Czeki jako narzędzie budowania świadomości ekologicznej

– Zielone Czeki to jedno z najważniejszych przedsięwzięć w kraju, a z pewnością kluczowe wydarzenie dla województwa śląskiego. Z perspektywy samorządu widzimy wyraźnie, jak zmienia się środowisko, ale też jak wiele pracy wciąż przed nami. Choć dysponujemy znaczącymi środkami – zarówno regionalnymi, jak i unijnymi – to bez zaangażowania ludzi, ich przekonania i konsekwencji w działaniu, nawet największe inwestycje nie przyniosą oczekiwanych efektów.

Dlatego w imieniu Zarządu Województwa Śląskiego dziękuję wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w działania na rzecz ochrony środowiska, a szczególnie zespołowi funduszu za konsekwentną realizację tej misji. Dzisiejsza gala to wyraz uznania dla tych, którzy działają z pasji – często nie dla korzyści finansowych, lecz z poczucia odpowiedzialności za przyszłość – powiedział Grzegorz Boski, Wicemarszałek Województwa Śląskiego

Zielone Czeki 2026 pokazują, że transformacja ekologiczna regionu śląskiego nie jest jedynie domeną dużych inwestycji, ale także efektem pracy lokalnych liderów, edukatorów i społeczników. Konkurs WFOŚiGW pełni istotną rolę w budowaniu świadomości ekologicznej oraz promowaniu dobrych praktyk, które mogą być skalowane na poziomie krajowym.

Uroczystość zakończyła się wspólnym zdjęciem laureatów oraz zapowiedzią kolejnych inicjatyw, w tym wydarzeń związanych z obchodami Roku Górali w województwie śląskim. Zielone Czeki pozostają jednym z najważniejszych symboli uznania dla działań na rzecz środowiska, a ich znaczenie – w kontekście wyzwań klimatycznych – będzie w kolejnych latach systematycznie rosło.