Polskie ciepłownictwo wchodzi w okres intensywnych zmian technologicznych, regulacyjnych i inwestycyjnych. O tym, jak przeprowadzić dekarbonizację sektora przy zachowaniu bezpieczeństwa dostaw i akceptowalnych cen dla odbiorców, rozmawiali uczestnicy panelu „Ciepłownictwo – wielka dekarbonizacja”.
Ekoperspektywy | Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach (WFOŚiGW)
W panelu udział wzięli: Magdalena Bezulska prezes zarządu Veolia term, Jacek Chodkowski prezes zarządu Grupy Dalkia w Polsce, Piotr Dembiński członek zarządu Gdańskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej, Adam Kampa prezes zarządu Szczecińskiej Energetyki Cieplnej, Marcin Laskowski wiceprezes zarządu ds. regulacji, PGE Polska Grupa Energetyczna, Mateusz Pindel prezes zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, Marcin Staniszewski prezes zarządu TAURON Ciepło, Konrad Wojnarowski podsekretarz stanu Ministerstwa Energii. Rolę moderatora dyskusji pełnił Dariusz Kryczka ekspert wiodący, UN Global Compact Network Poland.
Transformacja ciepłownictwa to setki miliardów złotych
Skala wyzwania jest ogromna. Jak wskazano podczas panelu, transformacja polskiego ciepłownictwa będzie wymagała wieloletnich inwestycji w nowe źródła energii, sieci, magazyny ciepła, elektryfikację oraz rozwiązania wykorzystujące lokalne zasoby.
Jednym z kluczowych tematów pozostaje finansowanie. W dyskusji wskazywano, że potrzebny będzie miks środków publicznych, finansowania zwrotnego oraz kapitału prywatnego. Sama dostępność pieniędzy nie wystarczy jednak do sprawnego prowadzenia inwestycji. Konieczne są również stabilne regulacje, dobrze przygotowane projekty i rozwiązania dostosowane do specyfiki poszczególnych systemów ciepłowniczych.
Jak podkreślali uczestnicy, polskie ciepłownictwo jest mocno zróżnicowane. Inne możliwości mają duże grupy energetyczne, a inne lokalne przedsiębiorstwa. Różnią się także warunki technologiczne, dostępność paliw i potencjał poszczególnych miast.
WFOŚiGW ważnym elementem systemu finansowania
W tym kontekście istotną rolę może odgrywać WFOŚiGW w Katowicach. Podczas panelu Mateusz Pindel, prezes zarządu WFOŚiGW w Katowicach, zwrócił uwagę na przygotowanie projektów oraz możliwości ich finansowania. Jak wynika z jego wypowiedzi, po stronie przedsiębiorstw ciepłowniczych istnieją kompetencje i wiedza potrzebne do przygotowania inwestycji, natomiast jedną z najważniejszych barier pozostaje dostęp do finansowania. WFOŚiGW może wykorzystywać zarówno nabory ciągłe, jak i konkursowe, a w określonych przypadkach finansowanie może objąć całość kosztów kwalifikowanych inwestycji.
– Dobra transformacja nie jest wtedy, kiedy ładnie wygląda w słowie mówionym, na papierze strategii czy też na prezentacji w PowerPoincie. Dobra transformacja jest wtedy, kiedy w grudniu, kiedy mamy minus 10, kiedy spadnie śnieg, czy w styczniu, kiedy jest minus 14, jako mieszkańcy mamy ciepło w naszych domach, szkołach i szpitalach, a ceny, które mamy ponieść, są po prostu akceptowalne – powiedział Mateusz Pindel prezes zarządu WFOŚiGW.
Znaczenie regionalnych instrumentów finansowych jest szczególnie istotne dla mniejszych systemów. Ich operatorzy mogą mieć ograniczony dostęp do dużego finansowania bankowego, dlatego dotacje i preferencyjne instrumenty publiczne mogą stanowić element montażu finansowego inwestycji.
Dalkia: lokalne paliwa i nowe wykorzystanie metanu
Ważnym wątkiem debaty było wykorzystanie lokalnych zasobów. Jacek Chodkowski, prezes zarządu i dyrektor generalny Grupy Dalkia w Polsce, mówił o wykorzystaniu metanu z kopalń na potrzeby produkcji energii elektrycznej i ciepła.
Dalkia wykorzystuje metan pozyskiwany podczas odmetanowania kopalń w procesach kogeneracyjnych. Jednocześnie, zdaniem Jacka Chodkowskiego, wyzwaniem pozostaje przyszłość wykorzystania metanu z zamykanych kopalń. Problemem są zarówno kwestie techniczne, jak i długoterminowa dostępność paliwa oraz brak odpowiednich modeli biznesowych i regulacyjnych dla takich projektów.
Na Śląsku potencjał tego źródła jest związany z lokalnym charakterem systemów ciepłowniczych. Dyskusja dotyczy więc nie tylko samej technologii, ale także sposobu zakwalifikowania tak wytworzonego ciepła oraz stworzenia warunków, w których inwestycje mogłyby być realizowane w dłuższej perspektywie.
Tauron Ciepło: transformacja musi uwzględniać koszty
O ekonomicznym wymiarze transformacji mówił również Marcin Staniszewski, prezes zarządu Tauron Ciepło. W jego wypowiedzi wyraźnie pojawił się wątek kosztów ponoszonych przez odbiorców. Rozwój nowych źródeł powinien być powiązany z analizą rzeczywistego zapotrzebowania na ciepło, aby uniknąć przewymiarowania instalacji i niepotrzebnego wzrostu kosztów.
Tauron Ciepło rozwija jednocześnie różne technologie, w tym jednostki kogeneracyjne, rozwiązania biomasowe i kotły elektrodowe. W wypowiedzi prezesa pojawił się także postulat dywersyfikacji źródeł. Przy dużych systemach ciepłowniczych oparcie całego systemu na jednym paliwie wiąże się bowiem z określonym ryzykiem.
Nie ma jednej technologii dla całego sektora
Podczas panelu „Ciepłownictwo – wielka dekarbonizacja” mówiono, że transformacja będzie przebiegać różnymi ścieżkami. Istotnym kierunkiem jest także integracja ciepłownictwa z elektroenergetyką. Kotły elektrodowe i magazyny ciepła mogą pozwalać na większą elastyczność systemów i wykorzystanie energii elektrycznej w okresach jej odpowiedniej dostępności.
Wspólnym mianownikiem dyskusji była potrzeba łączenia celów środowiskowych z bezpieczeństwem dostaw i ekonomiką systemów. Dla przedsiębiorstw oznacza to konieczność podejmowania decyzji inwestycyjnych z uwzględnieniem lokalnych warunków, dostępnych technologii oraz możliwości finansowania.
Publikację dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Za treści przedstawione w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.
