W Katowicach odbyło się I Forum Spółdzielni Energetycznych i Liderów Transformacji, podczas którego WFOŚiGW w Katowicach zaprezentował narzędzia wsparcia dla rozwoju lokalnej energetyki i transformacji regionu.
Ekoperspektywy | Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Katowice miejscem debaty o energetyce lokalnej
18 czerwca 2026 roku w Sali Sejmu Śląskiego w Katowicach odbyło się I Forum Spółdzielni Energetycznych i Liderów Transformacji – pierwsze w regionie wydarzenie poświęcone rozwojowi lokalnych społeczności energetycznych oraz współpracy na rzecz transformacji energetycznej.
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, samorządów, świata nauki, przedsiębiorstw oraz instytucji finansujących inwestycje środowiskowe, w tym WFOŚiGW w Katowicach.
Już podczas porannego briefingu prasowego podkreślano znaczenie oddolnych inicjatyw energetycznych w kontekście bezpieczeństwa energetycznego regionu oraz rosnącej roli współpracy międzysektorowej. Oficjalnego otwarcia Forum dokonał przedstawiciel władz województwa śląskiego.
– Spółdzielnie energetyczne są bardzo ważnym elementem transformacji województwa śląskiego. Gminy coraz częściej patrzą w tym kierunku, ponieważ to narzędzie pozwala na obniżenie kosztów i wyrównanie bilansu energetycznego. Będzie to rozwiązanie korzystne zarówno dla samorządów, mieszkańców, jak i całego procesu transformacji – powiedział Grzegorz Boski, Wicemarszałek Województwa Śląskiego.
Spółdzielnie energetyczne jako narzędzie transformacji
Jednym z kluczowych punktów programu była prezentacja zasad tworzenia i funkcjonowania spółdzielni energetycznych przygotowana przez ekspertów z Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Omówiono procedury rejestracyjne, modele organizacyjne oraz korzyści wynikające z lokalnego bilansowania energii.
Wskazano, że spółdzielnie energetyczne mogą stanowić praktyczne narzędzie wzmacniania niezależności energetycznej gmin i społeczności lokalnych.
WFOŚiGW – wsparcie finansowe i doradcze
– Spotykamy się w historycznej Sali Sejmu Śląskiego na pierwszym Forum Spółdzielni Energetycznych i Liderów Transformacji Województwa Śląskiego. To bardzo ważne wydarzenie z punktu widzenia transformacji energetycznej oraz upowszechniania wiedzy o spółdzielczości energetycznej w regionie – podkreślił Mateusz Pindel, Prezes Zarządu WFOŚiGW w Katowicach. – Spółdzielczość energetyczna i energetyka rozproszona mają kluczowe znaczenie dla budowania bezpieczeństwa energetycznego naszych lokalnych społeczności, a także dla możliwości obniżenia rachunków za energię – zarówno w jednostkach samorządu terytorialnego, jak i u innych odbiorców – dodał.
Istotnym elementem programu była prezentacja instrumentów wsparcia oferowanych przez WFOŚiGW w Katowicach.
W 2026 roku WFOŚiGW w Katowicach uruchomił nabór wniosków na wsparcie spółdzielni energetycznych. Jego celem jest zarówno pomoc w ich tworzeniu, jak i w późniejszej realizacji inwestycji. Alokacja środków wynosi 3 mln zł w formie dotacji – do 100 tys. zł na etap organizacyjny, obejmujący m.in. analizy, warianty miksu energetycznego oraz dokumentację prawną, a także do 250 tys. zł na etap inwestycyjny. W formie pożyczek możliwe jest finansowanie nawet do 100% kosztów inwestycji.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapowiedział również uruchomienie programu inwestycyjnego dla spółdzielni energetycznych o wartości 80 mln zł. Współpraca pozostaje kluczowa dla osiągania najlepszych efektów w procesie transformacji regionu.
WFOŚiGW odgrywa rolę nie tylko finansującą, ale również doradczą – wspierając samorządy i spółdzielnie na etapie przygotowania i realizacji inwestycji. Przedstawiono dostępne mechanizmy finansowania obejmujące zarówno przygotowanie dokumentacji projektowej, jak i wsparcie inwestycyjne dla powstających inicjatyw.
Szczegóły programu zaprezentował Kierownik Zespołu Transformacji Energetycznej – Łukasz Frydel.
Ekonomia społeczności energetycznych
Kolejne wystąpienia dotyczyły uwarunkowań ekonomicznych funkcjonowania społeczności energetycznych. Przedstawiciele środowiska akademickiego – w tym Politechnika Śląska oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach – omawiali modele biznesowe oraz potencjalne źródła finansowania i przychodów.
Zwrócono uwagę na konieczność precyzyjnego planowania inwestycji oraz uwzględniania zmienności warunków rynkowych.
Rola dużych podmiotów w rozwoju rynku
Perspektywę sektora energetycznego przedstawiła spółka Tauron Nowe Technologie S.A., wskazując możliwości współpracy z lokalnymi inicjatywami energetycznymi.
Podkreślono znaczenie dużych podmiotów w budowie infrastruktury oraz wspieraniu rozwiązań technologicznych, które mogą być wykorzystywane przez spółdzielnie energetyczne.
Doświadczenia z praktyki – przykład spółdzielni Meander
Praktyczny wymiar funkcjonowania spółdzielni zaprezentował Janusz Buda – prezes Spółdzielni Energetycznej „Meander” w Krzyżanowicach. Wystąpienie oparte na doświadczeniach operacyjnych pokazało zarówno potencjał, jak i wyzwania związane z realizacją tego typu przedsięwzięć.
Omówiono kwestie organizacyjne, finansowe oraz społeczne wpływające na rozwój lokalnych inicjatyw energetycznych.
Publikację dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Za treści przedstawione w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.
