W Katowicach odbyło się szkolenie dla przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, poświęcone realizacji Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”. Spotkanie, zorganizowane przez WFOŚiGW, zgromadziło samorządowców, operatorów gminnych oraz pracowników punktów konsultacyjno-informacyjnych, którzy na co dzień wspierają mieszkańców w procesie ubiegania się o dofinansowanie.
Ekoperspektywy | Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
Celem wydarzenia było omówienie aktualnych zasad funkcjonowania programu, najważniejszych zmian w jego nowej odsłonie oraz wyzwań związanych z jego wdrażaniem na poziomie lokalnym. Istotnym elementem spotkania była także wymiana doświadczeń oraz możliwość bezpośredniego zadawania pytań ekspertom odpowiedzialnym za realizację programu.
Współpraca WFOŚiGW z gminami kluczowa dla programu
Już na początku podkreślono znaczenie współpracy pomiędzy WFOŚiGW a samorządami. To właśnie gminy pełnią kluczową rolę w docieraniu do mieszkańców, wspierając ich zarówno na etapie składania wniosków, jak i rozliczania inwestycji. Przedstawiciele funduszu zwracali uwagę na rosnącą rolę operatorów gminnych, szczególnie w kontekście obsługi wniosków o wyższe poziomy dofinansowania oraz prefinansowanie.
Nowa odsłona programu „Czyste Powietrze”, obowiązująca od 31 marca 2025 roku, wprowadziła szereg zmian, które były jednym z głównych tematów szkolenia. Szczególny nacisk położono na efektywność energetyczną inwestycji oraz konieczność rozpoczynania procesu od audytu energetycznego. Dokument ten stanowi obecnie podstawę do określenia zakresu prac i kwalifikowalności kosztów.
Rozliczenia i najczęstsze błędy w programie „Czyste Powietrze”
Znaczną część szkolenia poświęcono prawidłowemu wypełnianiu wniosków o płatność oraz rozliczaniu dotacji. Eksperci szczegółowo omówili różnice pomiędzy poszczególnymi ścieżkami finansowania, w tym dotacjami z prefinansowaniem oraz ścieżką bankową. Uczestnicy mogli zapoznać się z obowiązującymi terminami realizacji inwestycji oraz składania wniosków, które różnią się w zależności od wybranego modelu wsparcia.
Podkreślono, że jednym z najczęstszych wyzwań pozostaje poprawne rozliczenie finansowe inwestycji. W nowej wersji programu zmienił się sposób prezentowania wkładu własnego beneficjenta, co wymaga większej uwagi przy analizie dokumentów. Wsparciem dla samorządów ma być udostępniony formularz pomocniczy, który ułatwia prawidłowe wyliczenia.
Podczas szkolenia omówiono także najczęstsze błędy pojawiające się we wnioskach. Dotyczą one m.in. niezgodności danych pomiędzy dokumentacją projektową a fakturami, błędnego przypisania kosztów do kategorii czy nieprawidłowego określenia dat rozpoczęcia i zakończenia inwestycji. Wskazano, że kompletność i poprawność dokumentów ma bezpośredni wpływ na tempo wypłaty środków.
Istotnym elementem spotkania była również kwestia kontroli inwestycji. WFOŚiGW prowadzi je zarówno na podstawie analizy ryzyka, jak i w drodze losowego wyboru. Działania te mają na celu zapewnienie prawidłowego wykorzystania środków publicznych oraz bezpieczeństwa beneficjentów. Zwrócono uwagę, że procesy w programie zostały uszczelnione, co zwiększa transparentność jego realizacji.
Uczestnicy szkolenia zapoznali się także z wymaganiami dotyczącymi dokumentacji technicznej, w tym audytów energetycznych i świadectw charakterystyki energetycznej. Podkreślono, że ich poprawność ma kluczowe znaczenie dla oceny zakresu prac i zgodności inwestycji z założeniami programu.
– Nowa odsłona programu, obowiązująca od 31 marca 2025 roku, uszczelniła procesy i położyła większy nacisk na poprawę efektywności energetycznej, zaczynając od audytu energetycznego. Kluczowe jest wyjaśnienie wszelkich wątpliwości na etapie rozliczenia – powiedział prezes WFOŚiGW Mateusz Pindel. – Jako fundusz staramy się dochować należytej staranności w wydatkowaniu środków publicznych, które podlegają obecnie analizom różnych organów, w tym prokuratury europejskiej. Cieszy fakt, że w województwie śląskim wypłaciliśmy już 91% wszystkich wniosków o płatność złożonych od 2018 roku, co jest jednym z najwyższych wyników w kraju – dodał.
Skuteczna realizacja programu „Czyste Powietrze” wymaga ścisłej współpracy wszystkich zaangażowanych stron – od instytucji finansujących, przez samorządy, po beneficjentów. Wspólne działania oraz bieżąca wymiana informacji pozostają kluczowe dla sprawnego wdrażania programu i osiągania jego celów środowiskowych.
Organizatorzy zapowiedzieli kontynuację spotkań szkoleniowych, które mają odpowiadać na pojawiające się wątpliwości i wspierać gminy w codziennej pracy z mieszkańcami.
Za treści zawarte w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.
