Ministerstwo Finansów opublikowało szczegółowe założenia projektu nowelizacji ustaw o PIT, CIT oraz zryczałtowanym podatku dochodowym, zapowiadając wejście w życie nowych przepisów od 1 stycznia 2027 roku.

Aktualności | Michał Zwyrtek | Oliwia Piórkowska

W dyskusji publicznej reforma przedstawiana jest jako sprawiedliwy krok w stronę wsparcia klasy średniej oraz dostosowania systemu do realiów rosnących wynagrodzeń. Jednocześnie dla środowiska gospodarczego, przedsiębiorców oraz kadry zarządzającej projekt stanowi wyraźny sygnał przesunięcia obciążeń fiskalnych w stronę podmiotów o największym potencjale dochodowym. Analizujemy, co proponowane rozwiązania oznaczają dla rynku, stabilności finansów państwa i codziennej praktyki biznesowej.

fot. Jakub Żerdzicki dzięki Unsplash

Ewolucja skali PIT i oczekiwania pracowników

Proponowane zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych stanowią bezpośrednią odpowiedź na procesy gospodarcze obserwowane na polskim rynku pracy w ostatnich latach. Szybki wzrost nominalnych wynagrodzeń, będący wypadkową presji inflacyjnej oraz rosnącej wydajności pracy, doprowadził do sytuacji, w której coraz szersza grupa pracowników zaliczanych do szeroko pojętej klasy średniej przekraczała dotychczasowy próg 120 tysięcy złotych, wkraczając w najwyższą, 32-procentową stawkę podatkową. Zjawisko to, określane w ekonomii mianem pełzania przedziałów podatkowych (ang. bracket creep), prowadziło do nieuzasadnionego realnego wzrostu opodatkowania dochodów, ograniczając siłę nabywczą gospodarstw domowych.

Projektowana konstrukcja skali podatkowej zakłada podwyższenie pierwszego progu do kwoty 130 tysięcy złotych, wyznaczenie drugiego progu na poziomie 150 tysięcy złotych z nową, pośrednią stawką 24 procent, oraz pozostawienie stawki 32 procent dla dochodów przekraczających 150 tysięcy złotych. Z perspektywy podatników rozliczających się na zasadach ogólnych jest to zmiana bezsprzecznie korzystna. Pozwala ona na łagodniejsze przejście między przedziałami opodatkowania, eliminując dotychczasowy, drastyczny skok obciążeń o 20 punktów procentowych. Z szacunków resortu finansów wynika, że reforma przyniesie realne oszczędności dla około 3,5 miliona obywateli, dochodzące w optymalnym wariancie dochodowym do 3600 złotych rocznie.

Warto jednak spojrzeć na ten krok z szerszej perspektywy ekonomicznej. Podniesienie progu o 10 tysięcy złotych w skali kilku lat jest wyrazem pewnej korekty wskaźnikowej, która w dużej mierze jedynie neutralizuje wcześniejszy spadek wartości pieniądza. Ponadto zachowanie kwoty wolnej od podatku na dotychczasowym poziomie 30 tysięcy złotych oznacza, że podstawowa architektura ulg pozostaje bez zmian. Dla pracodawców nowa skala opodatkowania wiąże się z koniecznością dostosowania systemów kadrowo-płacowych do bardziej skomplikowanych algorytmów poboru zaliczek w miesiącach przejściowych, choć w dłuższej perspektywie może nieznacznie złagodzić narastającą presję płacową ze strony wyżej wykwalifikowanych specjalistów.

Nowe wyzwania dla dużego biznesu i grup kapitałowych

Sfinansowanie ubytków budżetowych wynikających ze złagodzenia obciążeń w PIT wymagało od projektodawców wskazania alternatywnych i stabilnych źródeł przychodów państwa. Rząd skierował wzrok w stronę największych uczestników obrotu gospodarczego. Zgodnie z projektowanymi zapisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, podstawowa stawka CIT dla podmiotów osiągających przychody roczne przekraczające równowartość 50 milionów euro oraz dla podatkowych grup kapitałowych ma wzrosnąć z 19 do 22 procent.

Wprowadzenie wyższej stawki podatkowej dla dużych przedsiębiorstw wpisuje się w międzynarodowy nurt poszukiwania większego wkładu fiskalnego ze strony korporacji międzynarodowych i dużych grup krajowych. Projekt uwzględnia przy tym specyfikę sektora finansowego, wyłączając z tej regulacji banki, które objęte są odrębnymi, wcześniej zdefiniowanymi harmonogramami opodatkowania. Z punktu widzenia strategii biznesowej firm o wielomilionowych obrotach, wzrost stawki CIT o 3 punkty procentowe stanowi istotny czynnik wpływający bezpośrednio na rentowność kapitału i planowanie długoterminowych przedsięwzięć inwestycyjnych.

Szczególną uwagę kadry zarządzającej i dyrektorów finansowych przyciąga proponowany mechanizm płatności uproszczonych zaliczek na CIT. Projekt przewiduje obowiązkowe podwyższenie wpłacanych miesięcznie kwot o 15,8 procent w sytuacjach, gdy podstawą ich wyliczenia jest podatek należny z lat, w których obowiązywała stawka 19-procentowa. Rozwiązanie to ma na celu zapobieżenie powstawaniu znacznych niedopłat w rozliczeniu rocznym, jednak w praktyce oznacza natychmiastowe uszczuplenie płynności finansowej największych podmiotów już od pierwszych miesięcy 2027 roku. W kontekście globalnej konkurencji o alokację kapitału, zmiana ta wymusi na zarządach ponowną weryfikację dotychczasowych modeli budżetowych i dokładną ocenę oczekiwanych stóp zwrotu z projektów rozwojowych.

Przewartościowanie ryczałtu i zmiana otoczenia dla JDG

Równie istotnym filarem planowanej reformy są przekształcenia w obszarze zryczałtowanym podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Przedłożony projekt zakłada znaczące obniżenie limitu przychodów warunkującego prawo do wyboru ryczałtu – z obecnych 2 milionów euro do 250 tysięcy euro. Uzasadnienie rządowe jednoznacznie wskazuje na chęć powrotu do pierwotnej idei tego podatku jako prostej i przejrzystej formy rozliczenia przeznaczonej dla działalności gospodarczej prowadzonej w mniejszej skali.

Analiza danych skarbowych wskazuje, że z dotychczasowego, wysokiego limitu korzystało wielu przedsiębiorców osiągających znaczne przychody, dla których ryczałt stanowił niezwykle efektywną konstrukcję podatkową, m.in. ze względu na zryczałtowane zasady wymiaru składki zdrowotnej oraz brak powiązania z podstawą obliczania daniny solidarnościowej. Nowe regulacje wprowadzają dodatkowo stawkę 17 procent od nadwyżki przychodów przekraczającej 300 tysięcy euro osiągniętej w trakcie roku podatkowego. Dla przedsiębiorców rozwijających się dynamicznie oznacza to konieczność skrupulatnej weryfikacji opłacalności dalszego pozostawania w tej formie opodatkowania lub przygotowania się do przejścia na zasady ogólne bądź opodatkowanie podatkiem CIT.

Z perspektywy sektora mikro- i małych przedsiębiorstw zmiany te stanowią wyraźne uszczelnienie systemu i redukcję preferencji dla podmiotów o wysokich przychodach. Wyzwaniem dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą będzie precyzyjne monitorowanie dynamiki przychodów w trakcie roku, aby zapobiec nieprzewidzianym skokom obciążeń podatkowych. Jednocześnie planowane podwyższenie stawki daniny solidarnościowej z 4 do 5 procent od dochodów przekraczających milion złotych skłoni najzamożniejszych podatników do ponownego przeanalizowania struktury swoich osobistych i biznesowych aktywów pod kątem ich długofalowej efektywności.

Spójność legislacyjna i perspektywy stabilności rynku

W warstwie konstrukcyjnej projektu na szczególną uwagę zasługuje przepis artykułu 5, który uzależnia wejście w życie korzystniejszych parametrów skali PIT od równoczesnego uchwalenia i wejścia w życie przepisów podwyższających stawki CIT oraz ograniczających ryczałt. Taki zabieg legislacyjny tworzy ścisłe i formalne powiązanie między korzyściami dla osób fizycznych a zwiększonymi obciążeniami sektora przedsiębiorstw, traktując cały pakiet jako nierozerwalną całość budżetową.

Z punktu widzenia zasad prawidłowej legislacji oraz przewidywalności prawa gospodarczego, przedstawiony projekt stawia przed rynkiem poważne zadanie adaptacyjne. Przedsiębiorcy, doradcy podatkowi i inwestorzy zyskują czas do końca listopada na śledzenie ścieżki parlamentarnej oraz decyzji Prezydenta RP, zaś sam okres vacatio legis do początku 2027 roku powinien posłużyć do gruntownej przebudowy strategii finansowych. Równowaga między sprawiedliwością społeczną a stymulowaniem dalszego wzrostu gospodarczego pozostaje delikatną materią – o tym, czy zapowiadany balans okaże się trwały i korzystny dla polskiej gospodarki, zadecyduje praktyka stosowania nowych przepisów oraz reakcja rynku w nadchodzących latach.