Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW przeznaczają środki na likwidację składowisk

Województwo śląskie pozostaje głównym obszarem realizacji rządowego programu usuwania szczególnie niebezpiecznych odpadów. W latach 2025–2027 do regionu trafi łącznie 362 mln zł z budżetu państwa. Środki pozwolą na likwidację dziesięciu miejsc, które od lat stanowią poważne zagrożenie dla mieszkańców oraz środowiska.

Wydarzenia | Śląski Urząd Wojewódzki | NFOŚiGW

ministerstwo kliematu i środowiska nfośigw — fot. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach

Ministerstwo Klimatu i Środowiska kontynuuje szeroko zakrojone działania wymierzone w nielegalne wysypiska odpadów niebezpiecznych. W obecnej perspektywie finansowej województwo śląskie otrzyma największą część krajowego wsparcia. Zaplanowane do 2027 roku fundusze w wysokości 362 mln zł umożliwią zarówno dokończenie prac już rozpoczętych, jak i uruchomienie kolejnych zadań w nowych lokalizacjach.

Skala przedsięwzięcia sprawia, że region staje się centrum jednego z najpoważniejszych programów środowiskowych realizowanych obecnie przez administrację rządową. To odpowiedź na wieloletni problem nagromadzonych odpadów, których usunięcie przekraczało możliwości finansowe wielu samorządów.

Trwające prace i nowe lokalizacje

Do grona miast i miejscowości, które już korzystają lub w najbliższym czasie skorzystają z finansowania na usunięcie odpadów niebezpiecznych, należą m.in. Sosnowiec, Siemianowice Śląskie i Sławków, a także Kokawa położona w gminie Mykanów. Środki pochodzące z rezerwy budżetu państwa zaplanowanej na 2026 rok mają trafić również do kolejnych samorządów. W tej grupie znajdują się Łaziska Górne, gmina Szczekociny, gmina Koziegłowy oraz Piekary Śląskie.

Równolegle prowadzone są nabory w ramach programu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Do tegorocznej edycji wsparcia zakwalifikowano następne lokalizacje, w tym Częstochowę, Pasiekę w gminie Mykanów, Knurów i Gliwice. Na liście znalazły się także dwie miejscowości z terenu gminy Haźlach – Kończyce Wielkie oraz Zamarzki.

Program ma charakter wieloletni i jest systematycznie wzmacniany finansowo. W ubiegłym roku na poziomie krajowym uprzątnięto około 17 tys. ton odpadów, wykorzystując setki milionów złotych pochodzących z rezerw budżetowych oraz funduszy ochrony środowiska. W 2026 roku uruchomiona zostanie następna pula – 200 mln zł – przeznaczona na likwidację nielegalnych wysypisk w dwunastu lokalizacjach w kraju.

Znaczna część tej kwoty ponownie zasili działania prowadzone na Śląsku. To pokazuje zarówno skalę potrzeb, jak i stopień przygotowania projektów zgłaszanych przez samorządy regionu.

Briefing w Sosnowcu: głos administracji rządowej

Podczas spotkania z mediami w Sosnowcu przedstawiono aktualny stan prac oraz harmonogram na najbliższe lata. Wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska mówiła o konsekwentnym zwiększaniu zaangażowania państwa w usuwanie historycznych zagrożeń odpadowych.

– To nie jest jedyne miejsce, które sprzątamy w Polsce. W ubiegłym roku ze środków rezerwy budżetowej sfinansowaliśmy uprzątnięcie blisko 17 tys. ton odpadów. Przeznaczyliśmy na ten cel 200 mln zł, ale to nie jedyne środki – również z NFOŚiGW przeznaczyliśmy kolejne 100 mln. W tym roku uruchamiamy nową rezerwę budżetową, kolejne 200 mln – podkreśliła Anita Sowińska.
– Te gminy, które zakwalifikowały się do programu NFOŚiGW w tej chwili przygotowują się do podpisania umowy z funduszem. Prawie wszystkie już są zatwierdzone przez zarząd NFOŚ, wyjątkiem jest tylko wniosek Mykanowa, który nie został jeszcze przedłożony do zarządu NFOŚ, ale mam nadzieję, że to wkrótce nastąpi. Trzymam kciuki, by te odpady w każdej z tych lokalizacji jak najszybciej zniknęły i aby mieszkańcy tych miejscowości odetchnęli z ulgą – informuje wiceministra Klimatu i Ochrony Środowiska.

W trakcie briefingu przypomniano, że samorządy korzystające z dofinansowania są zobowiązane nie tylko do przeprowadzenia samej operacji wywozu i utylizacji, lecz także do trwałego zabezpieczenia terenów po zakończeniu prac. Ważnym elementem jest również podejmowanie kroków prawnych, które mają prowadzić do odzyskania kosztów od sprawców nielegalnego procederu.

362 mln zł do 2027 roku

Wojewoda śląski Marek Wójcik podsumował dotychczasowe wydatki oraz przedstawił pełną perspektywę finansową programu w regionie. Jak wskazał, łączna kwota środków przyznanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, wraz z zabezpieczonym finansowaniem na kolejne lata, pozwoli na przeprowadzenie jednej z największych operacji tego typu w historii województwa.

nfośigw marek wójcik — fot. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach

– Łącznie, od początku funkcjonowania programu Ministerstwa Klimatu i Środowiska, wraz z zapewnionym finansowaniem do 2027 roku, wydamy w województwie śląskim na ten cel 362 mln zł. Są to środki, które pozwolą na bezpieczną utylizację 10 składowisk szczególnie niebezpiecznych odpadów – mówił Wojewoda Śląski Marek Wójcik.

Wojewoda podziękował także służbom i samorządom za przygotowanie podstaw do skutecznego pozyskania środków.

– Służby w województwie śląskim dokonały gruntownego rozpoznania i charakterystyki szczególnie niebezpiecznych odpadów. Również samorządy dołożyły wszelkich starań, by wydać stosowne decyzje związane z usunięciem odpadów. Dlatego mogliśmy skutecznie ubiegać się o środki i dziś mogę powiedzieć z zadowoleniem, że na 12 zadań, które są realizowane w skali kraju, dziesięć zadań jest realizowanych w województwie śląskim – dodał Wojewoda.

Jak wybierano składowiska

Kwalifikacja miejsc do programu była procesem wieloetapowym. Analizowano między innymi odległość od zabudowy mieszkaniowej, sąsiedztwo ujęć wody, wpływ na infrastrukturę krytyczną oraz charakter przechowywanych substancji. Z około czterdziestu zgłoszeń z całej Polski wybrano dwanaście, a aż dziesięć z nich znajduje się w województwie śląskim.

Tak duża koncentracja projektów w jednym regionie wynika z intensywnej pracy wykonanej wcześniej przez samorządy i inspekcje środowiskowe, które zinwentaryzowały miejsca szczególnego ryzyka i przygotowały wymagane decyzje administracyjne.

Proces rozpisany na lata

Likwidacja miejsc, w których przez lata gromadzono niebezpieczne substancje, wymaga czasu i odpowiedniego zaplecza organizacyjnego. W przypadku największych terenów prace zostały rozłożone aż do 2027 roku. Administracja rządowa zapowiada równoległe uruchamianie kolejnych instrumentów wsparcia, między innymi poprzez programy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Nowe rozwiązania prawne umożliwiły włączenie budżetu państwa w działania, które wcześniej w całości obciążały gminy, mimo że nie były one sprawcami problemu.