Wydarzenia | Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Metali Nieżelaznych | Śląska Federacja Przedsiębiorców Polskich (ŚFPP)

Łukasiewicz – IMN: 500 osób, 23 laboratoria i 90 proc. przychodów z rynku

Spotkanie otworzyli dr inż. Barbara Juszczyk, MBA, dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Metali Nieżelaznych w Gliwicach, oraz Michał Gawroński, przewodniczący Śląskiej Federacji Przedsiębiorców Polskich.

Dyrektor Juszczyk przedstawiła historię i zaplecze instytutu. IMN powstał w 1952 roku i współtworzył podstawy polskiego przemysłu miedziowego, cynkowo-ołowiowego i aluminiowego. Dziś zatrudnia ok. 500 osób w 8 lokalizacjach, m.in. w Skawinie, Poznaniu i Legnicy, ma 10 centrów badawczych i 23 laboratoria. Około 90 proc. przychodów instytut zarabia na rynku, a subwencja państwowa stanowi ok. 4 proc.

„Dysponujemy kompetencjami w obszarze inżynierii materiałowej, przetwarzania i recyklingu metali oraz materiałów funkcjonalnych. Dzięki zapleczu badawczemu i instalacjom pilotażowym możemy nie tylko prowadzić prace laboratoryjne, lecz także wspierać przedsiębiorców w przechodzeniu od pomysłu i wyników badań do rozwiązań gotowych do wdrożenia” – zaznaczyła dyrektor Juszczyk.

Surowce krytyczne: ren z hutnictwa miedzi

Instytut opracowuje technologie odzysku metali strategicznych, m.in. germanu, wolframu, molibdenu, cynku, ołowiu i miedzi, z odpadów przemysłowych, zużytych baterii i katalizatorów. Dyrektor Juszczyk przypomniała, że dzięki technologii opracowanej w IMN ren^*, rzadki metal używany m.in. w silnikach lotniczych, jest odzyskiwany z produktów ubocznych hutnictwa KGHM. Według niej Polska jest drugim na świecie producentem tego pierwiastka.

^* Ren (symbol Re) to jeden z najrzadszych metali na Ziemi. Nie wydobywa się go osobno, lecz odzyskuje przy przerobie rud miedzi i molibdenu. Ma jedną z najwyższych temperatur topnienia wśród metali, ponad 3000°C. Stosuje się go głównie w stopach do łopatek turbin silników odrzutowych oraz w katalizatorach dla petrochemii. Znajduje się na unijnej liście surowców krytycznych.

Dual use: od baterii do Pioruna po pancerze lekkie

Poznański oddział instytutu od ponad 30 lat dostarcza baterie termiczne do pocisków przeciwlotniczych Piorun i Grom produkowanych przez Mesko. IMN rozwija też druk 3D metali (technologie WAAM i SLM, bimetale), wytwarza proszki sferyczne do amunicji termobarycznej w ramach porozumienia z Nitro-Chem i pracuje nad modułowymi pancerzami lekkimi z firmą Lubawa.

Dla przedsiębiorców to sygnał, że technologie podwójnego zastosowania, czyli możliwe do wykorzystania w sektorze cywilnym i wojskowym, mają w Gliwicach zaplecze badawcze i produkcyjne.

Materiały zaawansowane i ogniwa: jedyna taka linia w regionie

Centrum Chemicznych Źródeł Prądu w Poznaniu ma jedyną w Europie Środkowo-Wschodniej linię do prototypowania i produkcji ogniw typu pouch. Instytut wytwarza również materiały amorficzne i nanokrystaliczne o właściwościach magnetycznych, wykorzystywane m.in. w zasilaniu sztucznego serca, opracowywanym z Fundacją Rozwoju Kardiochirurgii. IMN należy też do nielicznych na świecie producentów certyfikowanych materiałów odniesienia, służących do kalibracji aparatury analitycznej.

Od badań do wdrożeń: jak firmy mogą korzystać z Łukasiewicz – IMN

Przedsiębiorstwo, które chce opracować własny produkt albo zmodernizować produkcję, nie musi zaczynać od budowy laboratorium. Może skorzystać z wiedzy specjalistów i infrastruktury instytutu: zweryfikować założenia technologiczne, przeprowadzić testy i przygotować rozwiązanie do dalszego skalowania.

Kluczową rolę odgrywają tu instalacje pilotażowe. Pozwalają sprawdzić technologię w warunkach zbliżonych do produkcyjnych, zanim firma zainwestuje w linię w pełnej skali.

Polecamy: Od problemu technologicznego do przewagi konkurencyjnej. Łukasiewicz – IMN jako partner nowoczesnego przemysłu

Pieniądze na obronność i dual use: co, dla kogo, kiedy

Krzysztof Lorenc, zastępca dyrektora Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości, omówił nowy Priorytet 15 programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027. Priorytet powstał w 2026 roku po przesunięciu części środków programu na bezpieczeństwo. Ma wspierać potencjał obronny regionu, infrastrukturę krytyczną i produkty podwójnego zastosowania. Wnioski przyjmuje i ocenia Śląskie Centrum Przedsiębiorczości.

Działanie 15.1: duże firmy i przemysł zbrojeniowy

• Pula: 10 mln euro (ok. 44,5 mln zł).
• Dofinansowanie: od 1 do 10 mln zł na projekt, do 95 proc. kosztów kwalifikowalnych.
• Dla kogo: duże przedsiębiorstwa, które dostarczają produkty lub usługi dla sił zbrojnych i inwestują w województwie śląskim.
• Na co: rozbudowa mocy produkcyjnych, budowa i modernizacja hal, linie technologiczne, roboty przemysłowe, automatyzacja, cyberbezpieczeństwo zakładu, licencje, patenty i oprogramowanie oraz szkolenia pracowników związane z nową technologią.
• Termin naboru: według harmonogramu planowany od 22 października do 17 grudnia 2026 roku.

Działanie 15.2: małe i średnie firmy z produktami dual use

• Pula: 5 mln euro.
• Dofinansowanie: od 100 tys. do 2 mln zł na projekt.
• Dla kogo: wyłącznie MŚP.
• Na co: wdrożenie produktów i usług, które mają zastosowanie zarówno cywilne, jak i wojskowe, w ratownictwie lub ochronie ludności. Firma musi wskazać odbiorcę końcowego, wymagania techniczne i poziom gotowości technologii. Zwykła inwestycja przemysłowa, w której związek z obronnością jest tylko deklaracją, nie dostanie wsparcia.
• Termin naboru: do ogłoszenia przez ŚCP.

Warunki wspólne

Projekt trzeba zrealizować w ciągu 2 lat od podpisania umowy. Rezultaty trzeba utrzymać przez 3 lata w przypadku MŚP i przez 5 lat w przypadku dużych firm. Inwestycja musi powstać w województwie śląskim, a zakupiony sprzęt musi być tu używany. Projekty nie mogą być realizowane w partnerstwie.

Instytut może odpowiadać w takim projekcie za część badawczo-rozwojową: testy, prototyp albo potwierdzenie parametrów produktu dual use.

ŚFPP: przedsiębiorcy bliżej nauki i administracji

Śląska Federacja Przedsiębiorców Polskich, z której inicjatywy odbyło się spotkanie, chce budować zaufanie między firmami a sektorem publicznym. Michał Gawroński przedstawił Śląską Radę Gospodarczą, w której ok. 30 przedstawicieli regionalnego biznesu współpracuje z Urzędem Marszałkowskim w Katowicach. Federacja zastępuje śniadania biznesowe nową formułą spotkań „przedsiębiorcy u przedsiębiorców” i wizytami w jednostkach naukowo-badawczych. Uczestniczy też w pracach legislacyjnych: ma biuro w Brukseli, działa w komitetach przy ministerstwach i w Wojewódzkiej Radzie Dialogu Społecznego.

„Współpraca przedsiębiorców ze środowiskiem naukowym ma kluczowe znaczenie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki. Zależy nam na tym, aby firmy mogły skuteczniej korzystać z potencjału polskich instytutów badawczych, wdrażać nowe technologie i rozwijać produkcję. Szczególnie istotne jest to dziś w kontekście bezpieczeństwa gospodarczego i potrzeb przemysłu, który musi szybko reagować na zmieniające się wyzwania” – powiedział Michał Gawroński, przewodniczący ŚFPP.

Przewodniczący zapowiedział obchody 10-lecia Federacji Przedsiębiorców Polskich w Warszawie 22 października oraz konferencję Eko 5.0 w Katowicach 27 i 28 listopada, z wykładami na Politechnice Śląskiej i galą w Hotelu Monopol.

Rada Programowa ŚFPP: nowi członkowie i medal dla IMN

Podczas spotkania wręczono akty powołania do Rady Programowej ŚFPP. Otrzymali je płk Zbigniew Piątek, doradca marszałka województwa śląskiego ds. bezpieczeństwa, oraz Wiesław Dobrowolski, założyciel i prezes Kliniki Nieborowice. Klinika otrzymała także potwierdzenie kontynuacji członkostwa w Federacji.

Dyrektor Barbara Juszczyk odebrała medal „Firma Odpowiedzialna Społecznie” przyznany instytutowi za osiągnięcia w recyklingu, odzysku surowców krytycznych i wdrażaniu gospodarki obiegu zamkniętego.

Łukasiewicz – IMN zaprasza firmy do wspólnych projektów

Dyrektor Juszczyk musiała wcześniej opuścić spotkanie, aby dołączyć do rozmowy z ministrem w sprawie aktualizacji Polityki Surowcowej Państwa. Spotkanie w imieniu instytutu zamknęła Joanna Pauly z Łukasiewicz – IMN. Zaprosiła przedsiębiorców do składania wspólnych wniosków o dofinansowanie, także do ŚCP, w których instytut może odpowiadać za część badawczo-rozwojową. IMN realizuje obecnie ok. 120 projektów.

Joanna Pauly przedstawiła obecnych na sali szefów pionów naukowych: Wojciecha Buchowskiego, dyrektora ds. metalurgii, Jacka Myśkiewicza, szefa działu chemii, i Łukasza Skrzypca, szefa działu przetwórstwa i rozwoju. Po części oficjalnej uczestnicy mogli zwiedzić laboratoria instytutu i skorzystać z konsultacji w Branżowym Punkcie Kontaktowym Horyzont Europa.

Firmy zainteresowane współpracą mogą skontaktować się z Łukasiewicz – IMN przez stronę imn.lukasiewicz.gov.pl.