„Śląsk 2035. Metropolia nowych możliwości – rozwój, fundusze, bezpieczeństwo” – pod takim hasłem odbyła się konferencja zorganizowana przez Okręgową Izbę Przemysłowo-Handlową w Tychach.
Spotkanie stało się przestrzenią rozmowy o przyszłości regionu, współpracy metropolitalnej oraz inwestycjach, które mogą zdecydować o konkurencyjności Śląska w kolejnych latach.
W konferencji uczestniczyli przedstawiciele samorządu województwa, Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, gmin należących do GZM, administracji publicznej, biznesu i nauki. Punktem wyjścia do dyskusji było pytanie, co powinno nastąpić po okresie transformacji gospodarczej Śląska i w jaki sposób region może wykorzystać swoje obecne atuty do budowania nowych przewag.
OIPH: Śląsk potrzebuje wspólnej wizji rozwoju
Jednym z najważniejszych tematów konferencji była przyszłość GZM i możliwości, jakie daje nowa ustawa metropolitalna. W dyskusji zwracano uwagę, że współpraca 41 gmin może być podstawą realizacji przedsięwzięć, których pojedyncze samorządy nie byłyby w stanie skutecznie przeprowadzić samodzielnie.
Igor Śmietański, wiceprzewodniczący Zarządu GZM, mówił o nowych możliwościach działania Metropolii m.in. w zakresie transportu publicznego, planowania przestrzennego, ochrony środowiska i klimatu, wsparcia nauki oraz szkolnictwa zawodowego.
Istotnym elementem zmian ma być dalsza integracja transportu. Wśród wskazywanych celów znalazły się rozwój kolei metropolitalnej, zakup taboru elektrycznego oraz dalsze wzmacnianie Metroroweru jako elementu transportu publicznego.
– Pomysł tej konferencji wyrósł z jednego prostego pytania: Co ma być po transformacji? Przez ostatnie lata dużo mówiliśmy o problemach Śląska: o odchodzeniu od węgla, depopulacji, terenach pogórniczych, kosztach energii, odpływie ludzi. Dzisiaj chcemy rozmawiać inaczej – nie o tym, co tracimy, ale o tym, co chcemy zbudować – powiedział podczas otwarcia Zbigniew Gieleciak, prezes zarządu OIPH.
Transport, gospodarka i bezpieczeństwo
Pierwszy blok konferencji poprzedziło wystąpienie Igora Śmietańskiego, Wiceprzewodniczącego Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, poświęcone nowym możliwościom, jakie daje zmieniające się otoczenie prawne i rozwój współpracy metropolitalnej.
Śmietański przedstawił znaczenie nowej ustawy metropolitalnej, wskazując, że nie oznacza ona rewolucji ustrojowej ani odebrania kompetencji poszczególnym gminom. Daje natomiast GZM nowe narzędzia do realizacji zadań, które mogą być skuteczniej prowadzone w skali całej Metropolii.
Wśród najważniejszych obszarów znalazły się transport publiczny, planowanie przestrzenne, ochrona środowiska i klimatu, wsparcie nauki oraz szkolnictwa zawodowego. Wiceprzewodniczący Zarządu GZM zwracał uwagę m.in. na integrację kolei metropolitalnej, zakup taboru elektrycznego oraz dalszy rozwój Metroroweru jako elementu systemu transportu publicznego.
Pierwszy blok konferencji – „Śląsk 2035 – GZM 2.0. Metropolitalny impuls dla gospodarki, inwestycji i bezpieczeństwa” – koncentrował się na praktycznym wymiarze współpracy samorządów. W debacie udział wzięli Marek Wójcik, Wojewoda Śląski, Igor Śmietański, Wiceprzewodniczący Zarządu GZM, Maciej Gramatyka, Prezydent Tychów, Marcin Bazylak, Prezydent Dąbrowy Górniczej oraz Lucyna Żurek z RZGW w Gliwicach / Wód Polskich. Dyskusję moderował Przemysław Jedlecki, Pełnomocnik Zarządu GZM ds. Koordynacji strategicznych projektów metropolitalnych.
W debacie uczestnicy rozmawiali m.in. o granicy między samodzielnością poszczególnych gmin a potrzebą wspólnego działania. Maciej Gramatyka, prezydent Tychów, wskazywał, że z perspektywy mieszkańców najważniejsza jest jakość usług publicznych. W przypadku transportu oznacza to przede wszystkim wspólny bilet, niezawodność i wysoką częstotliwość połączeń.
Z kolei Marcin Bazylak, prezydent Dąbrowy Górniczej, zwracał uwagę na potencjał gospodarczy Zagłębia, w tym Euroterminalu w Sławkowie. Wśród ważnych obszarów współpracy wymieniał również cyberbezpieczeństwo, wspólne centra danych oraz spójną politykę gospodarczą.
W dyskusji pojawił się także temat bezpieczeństwa wodnego i energetycznego. Mówiono o retencji, ponownym wykorzystaniu wody, wodach poprzemysłowych i kopalnianych, a także o możliwościach tworzenia wspólnych systemów zakupowych energii.
Gospodarka odpadami i nowe inwestycje
Jednym z ważnych wyzwań dla samorządów pozostaje gospodarka odpadami. Przedstawiciele GZM i miast wskazywali na rosnące koszty zagospodarowania odpadów oraz potrzebę budowy regionalnych instalacji odpowiadających na przyszłe potrzeby mieszkańców. W tym kontekście omawiano prace grupy 27 gmin nad instalacją termicznego przekształcania odpadów.
Kolejnym elementem dyskusji była perspektywa finansowa Unii Europejskiej na lata 2028–2034. Uczestnicy konferencji podkreślali, że kluczowe będzie nie tylko pozyskanie środków, ale przede wszystkim przygotowanie dużych, zintegrowanych projektów o znaczeniu regionalnym.
Śląsk 2028–2034: od pomysłów do konkretnych projektów
Drugi blok konferencji otworzyło wystąpienie dr. hab. Rafała Żelaznego, prezesa Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, zatytułowane „O jakie inwestycje powinien zabiegać region? Projekty dla bezpiecznej i konkurencyjnej Metropolii. Od absorpcji funduszy do budowy trwałych przewag regionu”.
Prezentacja koncentrowała się na tym, jak wykorzystać przyszłą perspektywę finansową Unii Europejskiej 2028–2034 do realizacji projektów, które nie tylko odpowiadają na bieżące potrzeby regionu, ale także pozwolą zbudować jego długoterminową przewagę gospodarczą i technologiczną. Wskazywano na potrzebę przygotowania gotowego portfela projektów oraz łączenia kapitału publicznego z prywatnym.
Rafał Żelazny przedstawił siedem obszarów strategicznych, które mogą mieć znaczenie dla rozwoju Śląska. Wśród nich znalazły się Śląski Paszport Inwestycyjny, wielkoskalowe magazyny energii, nowa mobilność i elektromobilność, projekty dla sektora zbrojeniowego i technologii dual-use, gospodarka odpadami i osadami, Akcelerator Innowacji oraz Śląski Bank Talentów.
Uczestnicy konferencji mogli również wskazać najważniejszy ich zdaniem projekt dla przyszłości regionu. W głosowaniu najwyżej znalazły się spalarnia odpadów, magazyny energii oraz transport.
Po prezentacji rozpoczęła się druga debata – „Śląsk w Europie 2028–2034 – od pomysłu do portfela projektów”, moderowana przez Marka Mrówczyńskiego, Prezesa Zarządu NITROERG S.A. i Wiceprezes OIPH w Tychach. W panelu uczestniczyli dr hab. Krzysztof Zamasz Wiceprezes Zarządu Grupy Veolia, dr inż. Jan Bondaruk z GIG, dr inż. Aleksander Sobolewski, Dyrektor Instytutu Technologii Paliw i Energii, Joanna Schmid, prezes zarządu Śląskiego Funduszu Rozwoju, Artur Tomasik, prezes zarządu GTL / Katowice Airport oraz dr hab. Rafał Żelazny, prezezs zarządu KSSE.
Rozmowa była poświęcona konkretnym przedsięwzięciom, które mogą zostać przygotowane do realizacji w kolejnej perspektywie finansowej. Jan Bondaruk zwracał uwagę na potrzebę unikania rozproszenia środków i budowania dużych, zintegrowanych projektów, m.in. związanych z innowacjami, cyfryzacją, gospodarką odpadami oraz rewitalizacją terenów pokopalnianych.
Z kolei Artur Tomasik przedstawił plany rozwoju Katowice Airport. Lotnisko ma docelowo obsługiwać 8 mln pasażerów i 100 tys. ton cargo, a jednym z kierunków rozwoju jest stworzenie w Pyrzowicach ważnego hubu logistyczno-przeładunkowego dla Polski Południowej i Europy Środkowej, opartego na integracji transportu lotniczego, kolejowego i drogowego.
Ważnym wątkiem dyskusji była również kwestia finansowania transformacji. Krzysztof Zamasz i Joanna Schmid wskazywali na potrzebę tworzenia elastycznych instrumentów finansowych, które pozwolą łączyć środki europejskie z kapitałem prywatnym i skuteczniej wspierać inwestycje energetyczne oraz ciepłownicze.
OIPH: współpraca jako warunek rozwoju
Konferencja OIPH „Śląsk 2035. Metropolia nowych możliwości” pokazała, że przyszłość regionu będzie zależała nie tylko od dostępnych funduszy, lecz także od zdolności do współpracy między samorządami, biznesem, nauką i administracją.
Wśród najważniejszych wyzwań wymieniano transport, energetykę, gospodarkę wodną i odpadową, nowe technologie, bezpieczeństwo oraz przygotowanie terenów inwestycyjnych. Wspólnym mianownikiem pozostaje potrzeba tworzenia projektów o skali odpowiadającej potencjałowi całego regionu.
Dla Śląska perspektywa 2035 roku oznacza zatem nie tylko kontynuację transformacji, ale przede wszystkim próbę zbudowania nowych przewag gospodarczych. Jak podkreślano podczas konferencji OIPH, odpowiednio przygotowane projekty i współpraca mogą zdecydować o tym, jaką pozycję region zajmie w europejskiej gospodarce w kolejnej dekadzie.
