Katowice rozpoczynają jeden z najważniejszych projektów transportowych ostatnich lat. Miasto ogłosiło przetarg na budowę nowej linii tramwajowej, która połączy centrum przesiadkowe w Brynowie z południową dzielnicą Kostuchna. Inwestycja realizowana przez Tramwaje Śląskie i miasto Katowice ma strategiczne znaczenie dla rozwoju transportu publicznego w południowej części metropolii.
Całkowity koszt przedsięwzięcia przekroczy 600 mln zł, z czego ponad 280 mln zł pochodzi z dofinansowania zewnętrznego. Projekt obejmuje budowę nowej infrastruktury tramwajowej, centrum przesiadkowego oraz rozwiązań towarzyszących, które mają usprawnić mobilność mieszkańców.
Historyczny moment dla Katowic
Podczas konferencji ogłaszającej przetarg prezydent Katowic Marcin Krupa podkreślił znaczenie inwestycji dla miasta oraz jej długą drogę przygotowawczą.
– Budowa tramwaju na południe to jedna z najważniejszych i największa inwestycja transportowa w historii Katowic. To kluczowy projekt, który pozwoli mieszkankom i mieszkańcom południowych dzielnic na szybkie i wygodne połączenie z centrum miasta. W godzinach szczytu przejazd z Kostuchny do Rynku ma zająć ok. 25 minut. To realna oszczędność czasu i pieniędzy, mniej wydatków na paliwo, hałasu i niższa emisja spalin. Zyskają na tym: pasażerowie, kierowcy, a także rowerzyści, bo wzdłuż linii tramwajowej wybudujemy dla nich nową drogę rowerową – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic. – Co ważne, wybrany wariant realizacji tramwaju na południe jest kolejnym przykładem inwestycji, której zakres został wypracowany w konsultacjach z mieszkańcami – dodaje prezydent.
Przygotowania do inwestycji rozpoczęły się już w 2019 roku od złożenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Decyzja środowiskowa wydana we wrześniu 2020 roku została zaskarżona przez dwie organizacje społeczne, co doprowadziło do kilkuletniego postępowania przed Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Ostatecznie sąd przyznał rację miastu, umożliwiając dalsze procedowanie projektu.
Obecnie inwestycja posiada już decyzję ZRID, czyli zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, co otwiera drogę do rozpoczęcia postępowania przetargowego.
Prezydent zaznaczył również, że nowa linia tramwajowa ma znacząco odciążyć jedne z najbardziej obciążonych arterii w południowej części miasta.
– Chcemy zakończyć tę inwestycję w drugim kwartale 2029 roku – zapowiedział Marcin Krupa.
Wsparcie rządu i funduszy europejskich
Historyczny kontekst inwestycji przypomniał wojewoda śląski Marek Wójcik, odnosząc się do rozwoju sieci tramwajowej w regionie.
–- Warto podkreślić, że idea rozwoju sieci tramwajowej w kierunku południowym pojawiła się jeszcze przed I wojną światową. Linię z Rynku w kierunku dzisiejszego parku Kościuszki uruchomiono w 1912 r. Tym bardziej dziękuję, że władze Katowic kilka lat temu podjęły to niełatwe wyzwanie i zdecydowały się na realizację inwestycji nazywanej tramwajem na południe. Jestem przekonany, że dla mieszkańców tej części Katowic będzie to duże ułatwienie w poruszaniu się po mieście. Cieszę się, że inwestycja, polegająca na budowie nie tylko samej linii tramwajowej, ale też węzła przesiadkowego w Kostuchnie, będzie realizowana ze wsparciem środków unijnych i rządowych – powiedział Marek Wójcik, wojewoda śląski.
Inwestycja strategiczna dla metropolii
O znaczeniu projektu w skali całej aglomeracji mówił pierwszy wiceprezydent Katowic Bogumił Sobula. Zwrócił uwagę na rolę zintegrowanego systemu transportowego w regionie.
Wniosek o wydanie decyzji środowiskowej – niezbędnej do przygotowania projektu i ogłoszenia przetargu na budowę – został złożony już w lutym 2019 r.
– Postępowanie znacznie się jednak wydłużyło, ponieważ decyzja została zaskarżona przez Górnośląskie Towarzystwo Przyrodnicze im. Andrzeja Czudka oraz Stowarzyszenie „Razem z Naturą”. Sprawę rozpatrywała Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, która kilkanaście razy przesuwała termin wydania decyzji. Ostatecznie, po wielu interwencjach prezydenta Katowic, spotkaniach z przedstawicielami ministerstw i świetnej współpracy z nimi – 21 sierpnia 2023 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał decyzję w mocy. Dopiero wtedy możliwe było wznowienie prac projektowych – wyjaśnia Bogumił Sobula, wiceprezydent Katowic.
Nowa linia tramwajowa będzie miała blisko 5 kilometrów długości. Na trasie powstanie sześć przystanków oraz nowoczesne centrum przesiadkowe w Kostuchnie, integrujące transport tramwajowy, autobusowy oraz indywidualny.
Największa inwestycja Tramwajów Śląskich
Dla spółki Tramwaje Śląskie przedsięwzięcie jest jednym z kluczowych projektów w obecnej perspektywie unijnej. Prezes zarządu spółki Bolesław Knapik wskazał na skalę planowanej infrastruktury.
– Inwestycje realizowane w ramach obecnej perspektywy unijnej z Projektu „Modernizacja i rozwój infrastruktury tramwajowej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii”, współfinansowanego przez Unię Europejską są bardzo ważne. Wielokrotnie podkreślaliśmy, że priorytetem Spółki jest uruchomienie linii tramwajowej do pętli Kostuchna, potocznie zwanej tramwajem na południe. Inwestycja ta, z różnych względów formalnych, nie mogła zostać zrealizowana w poprzedniej perspektywie. Teraz mamy szanse znacznie poprawić komunikację w tym rejonie Metropolii. Pokonanie tramwajem dziewięciokilometrowej trasy z Kostuchny do rynku w godzinach szczytu ma zająć ok. 25 minut. Będzie to bez wątpienia atrakcyjna alternatywa dla dojazdu do centrum Katowic prywatnym samochodem, czy też komunikacją autobusową – podsumowuje prezes spółki Tramwaje Śląskie S.A., Bolesław Knapik.
W ramach inwestycji powstanie m.in. pętla tramwajowa w Kostuchnie oraz trójkąt torowy przy ul. Cegielni Murcki. Projekt obejmuje także budowę dwóch podstacji trakcyjnych oraz obiektów mostowych.
Prezes Tramwajów Śląskich podkreślił, że nowa infrastruktura będzie spełniała wysokie standardy środowiskowe.
– Linia będzie spełniać wszystkie wymogi ochrony środowiska, w tym zabezpieczenia przed wibracjami i hałasem, a transport tramwajowy pozostaje środkiem nieemisyjnym – wskazał Bolesław Knapik.
Katowickie Inwestycje liderem projektu
Za przygotowanie i realizację przedsięwzięcia odpowiadają Katowickie Inwestycje. Prezes spółki Andrzej Hołda przypomniał, że dokumentację projektową opracowała firma SKO.
– Liderem projektu są Katowickie Inwestycje – podkreślił Andrzej Hołda. – Inwestycja obejmuje również ścieżkę rowerową oraz parkingi dla samochodów i rowerów w Kostuchnie – dodał.
Jak zaznaczył, budowa infrastruktury liniowej w gęsto zurbanizowanym regionie przemysłowym należy do szczególnie wymagających zadań.
Według zapowiedzi pierwsze prace budowlane mogą rozpocząć się już we wrześniu tego roku.
Tramwaje Śląskie: techniczne wyzwania i skala projektu
Budowa nowej linii tramwajowej wiąże się z szeregiem wyzwań technicznych. Jednym z najtrudniejszych elementów będzie przejście pod torami kolejowymi, a także przekroczenie cieku wodnego Ślepiotka, gdzie powstanie specjalny obiekt mostowy.
Trasa tramwaju będzie przebiegała w dużej części nowym śladem, częściowo wzdłuż rurociągu ciepłowniczego. Dzięki temu ograniczone zostaną utrudnienia dla ruchu drogowego, choć lokalne kolizje z istniejącą infrastrukturą mogą pojawić się w rejonie ulic Ziołowej, Rzepakowej i Kolejowej.
Projekt przewiduje również budowę nowej drogi łączącej ul. Rzepakową z ul. Ziołową, co ma poprawić dojazd karetek do Górnośląskiego Centrum Medycznego w Ochojcu.
Nowa linia tramwajowa ma umożliwić mieszkańcom Kostuchny dotarcie do centrum Katowic w czasie krótszym niż 30 minut. W perspektywie kilku lat inwestycja ma stać się jednym z kluczowych elementów rozwoju transportu publicznego w południowej części miasta oraz w całej Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
