Rząd finalizuje prace nad rozwiązaniem, które może istotnie zmienić obciążenia fiskalne w branży energetycznej. Podatek od nadmiarowych zysków ma objąć – przynajmniej w pierwszym etapie – wybrane podmioty działające w sektorze gazowym. Projekt, określany nieoficjalnie jako nowy podatek gazowy, znajduje się obecnie na końcowym etapie prac legislacyjnych i wkrótce może trafić do Sejmu.
Wydarzenia | Ministerstwo Energii
Rząd podkreśla, że kluczowym celem jest wypracowanie modelu, który pozwoli na częściowe zrekompensowanie kosztów polityki cenowej w sektorze paliw.
Podatek od nadmiarowych zysków jako odpowiedź na koszty pakietu CPN
Impulsem do prac nad nową daniną są rosnące koszty rządowego programu „Ceny Paliwa Niżej” (CPN), który zakłada m.in. czasowe obniżenie VAT i akcyzy na paliwa. Według danych resortu energii koszt pakietu sięga około 1,6 mld zł miesięcznie.
W tym kontekście podatek od nadmiarowych zysków ma pełnić funkcję narzędzia stabilizującego budżet państwa. Jak wskazują przedstawiciele rządu, wpływy z nowej regulacji mogłyby ograniczyć lukę dochodową powstałą w wyniku wdrożenia ulg podatkowych w sektorze paliwowym.
Według nieoficjalnych szacunków, w 2026 roku wpływy z tytułu nowej daniny mogą wynieść około 4 mld zł. Ostateczna wartość będzie jednak zależała od konstrukcji podatku oraz warunków rynkowych w sektorze gazowym i energetycznym.
Sektor gazowy na liście potencjalnych płatników
Z wypowiedzi ministra energii wynika, że sektor gazowy może zostać objęty nową regulacją jako jeden z pierwszych segmentów rynku. Jak zaznaczono, podatek ma dotyczyć sytuacji, w których przedsiębiorstwa osiągają ponadprzeciętne zyski, nie wynikające bezpośrednio z poprawy efektywności operacyjnej.
W praktyce oznacza to, że podatek od nadmiarowych zysków ma być nakładany w warunkach wyjątkowej koniunktury, np. w okresach gwałtownych zmian cen surowców lub zaburzeń rynkowych.
Rząd nie przesądza jednak ostatecznie, które podmioty zostaną objęte daniną. Jak podkreślają przedstawiciele resortów energii i finansów, mechanizm będzie jeszcze doprecyzowywany na etapie prac legislacyjnych.
Nowy podatek gazowy a wcześniejsze rozwiązania
Planowany nowy podatek gazowy nie jest pierwszym tego typu instrumentem w Polsce. W 2023 roku funkcjonowała tzw. składka gazowa, która obowiązywała przez dwa lata i również dotyczyła nadzwyczajnych wyników finansowych wybranych podmiotów w sektorze energetycznym.
Obecnie rząd analizuje różne warianty konstrukcji podatku, w tym jego czasowy charakter oraz ewentualne powiązanie z konkretnymi wskaźnikami rynkowymi. Nie wyklucza się, że regulacja będzie miała charakter okresowy, podobnie jak wcześniejsze rozwiązania fiskalne tego typu.
Podatek od nadmiarowych zysków w kontekście europejskim
Podatek od nadmiarowych zysków wpisuje się w szerszy trend obserwowany w Europie. W ostatnich latach wiele państw Unii Europejskiej analizowało lub wdrażało podobne rozwiązania wobec firm energetycznych i paliwowych.
Mechanizm ten, określany często jako „windfall tax”, ma na celu opodatkowanie ponadprzeciętnych zysków osiąganych w szczególnych warunkach gospodarczych. Chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których wzrost cen surowców przekłada się bezpośrednio na zwiększone marże przedsiębiorstw, bez proporcjonalnego wzrostu kosztów operacyjnych.
W ocenie rządu, tego typu podatki mają również wymiar stabilizacyjny – pozwalają na redystrybucję części zysków w kierunku finansowania polityk publicznych oraz ograniczania skutków wzrostu cen dla gospodarstw domowych.
Harmonogram prac i perspektywy wdrożenia
Zgodnie z deklaracjami przedstawicieli rządu, projekt ustawy dotyczący podatku od nadmiarowych zysków ma zostać przedstawiony w najbliższych tygodniach. Minister finansów Andrzej Domański wskazał, że prace nad rozwiązaniem są na ukończeniu, a projekt trafi do Sejmu bez zbędnej zwłoki.
Jednocześnie nie określono jeszcze terminu wejścia w życie nowych przepisów ani ich obowiązywania w dłuższym horyzoncie czasowym. Rząd zaznacza, że finalny kształt regulacji będzie zależał od dalszych analiz oraz konsultacji międzyresortowych.
Znaczenie dla rynku i sektora gazowego
Wprowadzenie podatku od nadmiarowych zysków może mieć istotne konsekwencje dla rynku energii. Szczególnie istotne będzie jego oddziaływanie na rentowność przedsiębiorstw w sektorze gazowym oraz potencjalne skutki dla inwestycji w infrastrukturę energetyczną.
Z perspektywy fiskalnej nowa danina ma stanowić element szerszej polityki budżetowej, łączącej działania osłonowe dla odbiorców energii z koniecznością stabilizacji finansów publicznych.
Ostateczny wpływ regulacji na sektor gazowy będzie jednak możliwy do oceny dopiero po opublikowaniu pełnej treści projektu ustawy oraz określeniu szczegółowego mechanizmu naliczania podatku.
