Wydarzenia | Ekoperspektywy | Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach

Dyskusja koncentrowała się zarówno na dotychczasowych efektach programu, jak i na wyzwaniach organizacyjnych, w szczególności związanych z rolą gmin jako operatorów.

Program o znaczeniu strategicznym

Program „Czyste Powietrze” od początku postrzegany jest jako jedno z kluczowych narzędzi wspierających walkę z niską emisją, poprawę efektywności energetycznej budynków oraz wymianę nieefektywnych źródeł ciepła. Jak podkreślano podczas spotkania, jego znaczenie wykracza poza poziom lokalny – ma istotny wpływ na jakość powietrza w całym kraju, a w szczególności w województwie śląskim.

 – Nie ma lepszego narzędzia jak program czyste powietrze właśnie z walką z emisją, z likwidacją nieefektywnych źródeł ciepła i poprawie efektowności energetycznej budynków, które są na danej gminie. To jest pierwsza kwestia. Druga kwestia, pomoc dla mieszkańców jest bezpłatna, a my jako system funduszy tak naprawdę płacimy za przeprowadzenie beneficjenta od momentu złożenia wniosku dofinansowania do rozliczenia – mówił Mateusz Pindel prezes zarządu WFOŚiGW.

Przedstawiciele WFOŚiGW zwracali uwagę, że to właśnie samorządy gminne dysponują najlepszymi narzędziami do dotarcia do mieszkańców i skutecznego wdrażania rozwiązań proekologicznych. Program „Czyste Powietrze” pozwala gminom realnie oddziaływać na poprawę warunków życia mieszkańców, jednocześnie wpisując się w długofalowe cele środowiskowe i klimatyczne.

„Białe plamy” w systemie operatorskim

Jednym z kluczowych tematów poruszonych podczas sesji pytań i odpowiedzi była kwestia tzw. „białych plam”, czyli gmin, w których nie funkcjonuje operator programu. Jak wskazano, w województwie śląskim ponad 30 proc. gmin nadal nie pełni tej roli. Rodzi to pytania o dostępność programu dla mieszkańców tych obszarów oraz o organizację obsługi beneficjentów.

Przedstawiciele WFOŚiGW wyjaśniali, że w sytuacji braku operatora gminnego mieszkańcy mogą skorzystać z pomocy zespołu operatorów działających bezpośrednio w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Beneficjenci mają możliwość umówienia się na spotkanie w siedzibie Funduszu i przejścia całej procedury – od złożenia wniosku po jego rozliczenie.

Jednocześnie podkreślano, że taki model wiąże się często z koniecznością pokonywania znacznych odległości, sięgających nawet 100–150 kilometrów. To właśnie dlatego WFOŚiGW konsekwentnie apeluje do włodarzy gmin o podejmowanie decyzji dotyczących przystąpienia do systemu operatorskiego, tak aby mieszkańcy mogli być obsługiwani lokalnie, w swojej gminie.

Rola gmin i model finansowania

Podczas wystąpień szczegółowo omówiono również kwestie finansowe związane z pełnieniem funkcji operatora. Jak zaznaczono, pomoc udzielana mieszkańcom w ramach programu „Czyste Powietrze” jest całkowicie bezpłatna. Koszty obsługi beneficjenta – od momentu złożenia wniosku o dofinansowanie aż po końcowe rozliczenie inwestycji – pokrywa system funduszy ochrony środowiska.

Gmina, która decyduje się zostać operatorem programu, otrzymuje ryczałtowe wynagrodzenie w wysokości 1700 zł za każdego obsłużonego beneficjenta. Rozwiązanie to ma na celu zabezpieczenie interesów samorządów i zapewnienie im realnego wsparcia finansowego za realizację zadań związanych z programem. Jak podkreślano, operator gminny pełni kluczową rolę w prowadzeniu mieszkańca przez cały proces inwestycyjny, co bezpośrednio przekłada się na tempo i jakość realizacji programu.

Apel o współpracę i dalszą dynamikę

Spotkanie w Katowicach miało nie tylko charakter podsumowujący, ale również perswazyjny. Przedstawiciele WFOŚiGW wyrazili nadzieję, że merytoryczna dyskusja i przedstawienie konkretnych rozwiązań zachęcą kolejne gminy do podjęcia roli operatora. Jak wskazywano, kilkadziesiąt samorządów nadal waha się z podjęciem decyzji, jednak potencjał programu pozostaje znaczący.

Zwiększenie liczby gminnych operatorów to nie tylko większa dostępność programu „Czyste Powietrze”, ale także szansa na przyspieszenie procesów termomodernizacyjnych i wymiany źródeł ciepła. W dłuższej perspektywie oznacza to korzyści środowiskowe, zdrowotne i społeczne, które są szczególnie istotne dla regionów o wysokim poziomie emisji.

WFOŚiGW zapowiada kontynuację działań informacyjnych i partnerskich, licząc na dalszą współpracę z samorządami i wzmacnianie roli gmin jako kluczowych uczestników transformacji energetycznej na poziomie lokalnym.

Za treści zawarte w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja.